Xét tuyển đại học: Dự kiến bỏ điểm cộng IELTS và giải học sinh giỏi

Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng việc này nhằm hạn chế chênh lệch cơ hội giữa thí sinh và đưa việc đánh giá về một thang đo minh bạch, thống nhất hơn.

Ảnh minh họa

Không còn điểm cộng ngoài điểm ưu tiên

Theo dự thảo thông tư sửa đổi, bổ sung một số quy định về tuyển sinh và đào tạo đại học, từ năm 2027 các trường dự kiến chỉ được sử dụng điểm ưu tiên khu vực và đối tượng chính sách. Các mức điểm cộng do từng trường tự quy định cho thành tích, chứng chỉ hoặc tiêu chí bổ sung sẽ không còn được áp dụng.

Quy định này tác động trực tiếp đến một số nhóm thí sinh đang được hưởng điểm thưởng trong tuyển sinh. Trong năm 2026, ngoài điểm ưu tiên khu vực và đối tượng, các trường có thể quy định điểm thưởng cho thí sinh đạt giải học sinh giỏi quốc gia nhưng không sử dụng quyền xét tuyển thẳng; thí sinh có thành tích hoặc năng khiếu đặc biệt; hoặc thí sinh sở hữu chứng chỉ ngoại ngữ, chứng chỉ quốc tế.

Tổng mức điểm cộng tối đa một thí sinh có thể nhận trong năm 2026 là 3 điểm trên thang 30. Điều này khiến thực tế xuất hiện nhiều trường hợp điểm xét tuyển đạt mức tuyệt đối dù điểm ba môn trong tổ hợp thi tốt nghiệp THPT chưa đạt 30 điểm.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng việc cộng điểm có thể tạo ra sự khác biệt về cơ hội tiếp cận giữa các nhóm thí sinh. Khả năng sở hữu chứng chỉ, tham gia các kỳ thi hoặc hoạt động được cộng điểm có thể phụ thuộc vào điều kiện kinh tế, địa bàn sinh sống và khả năng chi trả.

Bên cạnh đó, cùng một loại chứng chỉ nhưng mức quy đổi, mức điểm cộng và tổ hợp xét tuyển có thể khác nhau giữa các trường. Việc cộng điểm cũng có nguy cơ khiến một năng lực được tính hai lần, khi vừa được sử dụng trong thành phần điểm xét tuyển, vừa được cộng thêm điểm thưởng.

Chứng chỉ ngoại ngữ vẫn được sử dụng

Việc bỏ điểm cộng không đồng nghĩa với việc các chứng chỉ ngoại ngữ hoặc chứng chỉ quốc tế không còn giá trị trong tuyển sinh.

Theo dự thảo, thí sinh có chứng chỉ năng lực ngoại ngữ vẫn có thể được sử dụng chứng chỉ để quy đổi thành điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển hoặc để chứng minh yêu cầu đầu vào đối với các chương trình đào tạo bằng ngoại ngữ. Khi đó, chứng chỉ được sử dụng như một minh chứng về năng lực có liên quan trực tiếp đến yêu cầu của chương trình thay vì trở thành một khoản điểm cộng bên ngoài thang điểm.

Cùng với việc điều chỉnh điểm cộng, Bộ cũng dự kiến tiếp tục thu gọn các phương thức xét tuyển đại học. Năm 2027, các trường được sử dụng tối đa 5 phương thức, không tính xét tuyển thẳng và xét nhóm cử tuyển; mỗi ngành, chương trình đào tạo được áp dụng tối đa 3 phương thức. Từ năm 2028, con số này dự kiến giảm xuống còn một phương thức cho mỗi ngành, chương trình.

Bộ lý giải việc siết phương thức xét tuyển

Theo GS. Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, các điều chỉnh tuyển sinh giai đoạn 2022-2026 như bỏ xét tuyển sớm, quy đổi tương đương, giới hạn số phương thức, quy định ngưỡng đầu vào và mức điểm cộng tối đa đã tạo ra những chuyển biến nhất định.

Với các kỳ thi có bảng quy đổi chính thức, khoảng cách giữa kết quả các kỳ thi và điểm thi tốt nghiệp THPT đã được thu hẹp từ 2,6 xuống 1,2 điểm. Tuy nhiên, mức độ tương đương giữa các phương thức vẫn chưa đồng đều. Thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho thấy hơn 2.000 chương trình, tương đương trên 40%, sử dụng từ hai phương thức xét tuyển trở lên có mức chênh lệch giữa các phương thức từ 3 điểm trở lên. Điểm học bạ trong cùng mã ngành cũng có sự chênh lệch khá lớn so với điểm thi tốt nghiệp THPT.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, khi các thang đo chưa thực sự tương đương, việc một ngành có quá nhiều "cửa" xét tuyển có thể dẫn tới tình trạng những thí sinh có năng lực tương đương nhưng được đánh giá khác nhau tùy phương thức. Đồng thời, thí sinh phải theo dõi nhiều phương thức, nhiều tiêu chí và cách tính điểm khác nhau trong quá trình đăng ký xét tuyển.

Việc giảm số phương thức vì vậy được Bộ xác định không nhằm buộc tất cả trường và ngành đào tạo sử dụng một loại điểm thi duy nhất. Các trường vẫn có thể lựa chọn phương thức phù hợp với yêu cầu đầu vào của từng chương trình; kết quả thi riêng, học bạ hoặc chứng chỉ vẫn có thể được sử dụng nếu được cấu trúc minh bạch trong phương thức tuyển sinh đã công bố.

Bộ cho biết mục tiêu xuyên suốt của dự thảo là hướng tới tuyển sinh gắn với chuẩn chất lượng, dữ liệu có thể kiểm chứng và trách nhiệm giải trình. Theo đó, thí sinh giảm áp lực phải theo dõi quá nhiều phương thức xét tuyển nhưng vẫn có thể sử dụng những kết quả học tập, kỳ thi và chứng chỉ phù hợp với quy định.

Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến đối với dự thảo đến ngày 23/9. Dự kiến quy định mới sẽ được áp dụng từ mùa tuyển sinh đại học năm 2027.