Cần làm gì để đẩy mạnh phát triển nghiệp văn hóa TP. Hồ Chí Minh

TS. Trịnh Đăng Khoa - Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh (HCMUC) chia sẻ thông tin tại Hội thảo.

Theo Đề án phát triển ngành công nghiệp văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2030 được phê duyệt ngày 25/10/2023, xác định mục tiêu thực hiện phát triển ngành công nghiệp văn hóa trọng điểm trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh bao gồm 8 ngành, lĩnh vực chủ yếu bao gồm: Ngành điện ảnh; Ngành nghệ thuật biểu diễn; Ngành mỹ thuật; Ngành nhiếp ảnh; Ngành triển lãm; Ngành quảng cáo; Ngành du lịch văn hóa; Ngành thời trang.

Từ thực tế của địa phương, dựa trên những lợi thế phát triển và cạnh tranh, sự đóng góp của các ngành công nghiệp văn hóa cho GRDP của thành phố, đảm bảo công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc, phù hợp với chiến lược phát triển văn hóa Việt Nam, chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

Tại Hội thảo Công nghiệp Văn hóa TP. Hồ Chí Minh: Từ bản sắc đến sáng tạo - Động lực mới cho sự phát triển kinh tế, xã hội diễn ra ngày 20/6/2025, các diễn giả cùng các đại biểu tham dự đã có những thảo luận, chia sẻ, đóng góp nhiều ý kiến thiết thực nhằm thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa TP. Hồ Chí Minh.

Hiện nay, việc sưu tầm, bảo tồn các giá trị văn hóa - văn nghệ dân gian góp phần lưu giữ, duy trì, làm cho kho tàng văn hóa của đất nước được ngấm sâu vào tâm hồn trí tuệ mỗi con người. Bên cạnh đó, các giá trị văn hóa - văn nghệ dân gian còn đóng vai trò không nhỏ trong việc quảng bá hình ảnh đất nước và thu hút khách du lịch quốc tế. “Việc phát huy các giá trị văn hóa - văn nghệ dân gian hiện nay phải kể đến trong văn học, nghệ thuật. Có những tác phẩm tìm tòi sáng tạo nhằm khai thác và phát huy các giá trị văn hóa - văn nghệ dân gian vào âm nhạc hiện đại để phục vụ khán giả, nhưng đồng thời cũng là một cách để bảo tồn các giá trị truyền thống của cha ông. Trong nghệ thuật biểu diễn bên cạnh múa rối nước gần như đặc sản về văn nghệ dân gian, thì những thử nghiệm sân khấu gần đây trong các vở diễn trên sân khấu cho thấy những thành công, gợi mở con đường đi tới của nghệ thuật biểu diễn truyền thống trong bối cảnh đương đại”, TS. Trịnh Đăng Khoa - Chủ tịch Hội đồng Trường Đại học Văn hóa TP. Hồ Chí Minh (HCMUC) chia sẻ.

Theo TS. Trịnh Đăng Khoa, “Bản chất công nghiệp văn hóa là một ngành công nghiệp sử dụng vốn văn hóa, tài năng sáng tạo, cơ sở hạ tầng và công nghệ sản xuất hiện đại để có thể sản sinh ra các sản phẩm và dịch vụ văn hóa đem lại nhiều lợi ích. Đã là sản xuất công nghiệp nghĩa là sản xuất hàng loạt dựa theo quy trình chặt chẽ tạo ra số lượng sản phẩm lớn có giá trị gia tăng kinh tế cao, phục vụ một lượng lớn khách hàng. Do đó, chúng ta phải chú trọng mối liên hệ giữa văn hóa dân gian với nền công nghiệp văn hóa, vai trò, giá trị của văn hóa dân gian trong đời sống, sinh kế của người dân và những khả năng, những thách thức trong việc phát triển các sản phẩm, dịch vụ của đời sống đương đại dựa trên chất liệu văn hóa dân gian, khả năng quảng bá văn hóa dân gian thông qua các sản phẩm, dịch vụ trong ngành công nghiệp văn hóa”.

TS. Phạm Quang Huy - Quyền Hiệu trưởng Trường ĐH Sân khấu - Điện ảnh TP. Hồ Chí Minh chia sẻ thông tin tại Hội thảo.

Để phát triển công nghiệp văn hóa thì nguồn nhân lực là một trong những “tài nguyên” đặc biệt quan trọng. Hiện nay, thực tế cho thấy Việt Nam đang thiếu hụt nhân lực chất lượng cao, đặc biệt là nguồn nhân lực sáng tạo. Tháo gỡ những vướng mắc trong đào tạo nguồn nhân lực văn hóa là một trong những vấn đề cấp thiết hiện nay. Thông qua việc sản xuất ngày càng nhiều sản phẩm, dịch vụ văn hóa đa dạng, công nghiệp văn hóa đã đóng góp tích cực vào quá trình tăng trưởng kinh tế, giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động. Để phát triển công nghiệp văn hóa, nguồn nhân lực là một trong những ‘tài nguyên’ đặc biệt quan trọng. Trong đó, nguồn nhân lực sáng tạo là đội ngũ nòng cốt của các ngành công nghiệp văn hóa, có thành phần phong phú, đa dạng từ nhiều ngành nghề khác nhau.

TS. Phạm Quang Huy - Quyền Hiệu trưởng Trường ĐH Sân khấu - Điện ảnh TP. Hồ Chí Minh cho biết, thực tế, lực lượng tham gia vào quá trình sáng tác văn hóa, nghệ thuật đã có sự tăng trưởng về cả số lượng và chất lượng, tạo ra những sản phẩm, dịch vụ, hoạt động văn hóa, văn nghệ đa dạng, giàu bản sắc. Tuy nhiên, kết quả thực hiện vẫn chưa đáp ứng với kỳ vọng, mục tiêu cũng như những yêu cầu, đòi hỏi của thực tiễn. Đặc biệt, số lượng nhân lực văn hóa chất lượng cao còn đang ở mức khiêm tốn.

Quyền Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh (SIHUB), bà Đặng Thị Luận chia sẻ thông tin tại Hội thảo.

Ở góc nhìn của Quyền Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. Hồ Chí Minh (SIHUB), theo bà Đặng Thị Luận, đào tạo nguồn nhân lực cho công nghiệp văn hóa cần được định hướng theo thị trường lao động, gắn với nhu cầu thực tế phát triển kinh tế, xã hội, ngành nghề và hướng tới hội nhập quốc tế sâu rộng; đồng thời, đào tạo phải bám sát nhu cầu thực tiễn sáng tạo, sản xuất, kinh doanh, đảm bảo mục tiêu sinh viên tốt nghiệp có việc làm, sản phẩm đào tạo được chấp nhận bởi các nhà tuyển dụng. Xu hướng trong đào tạo các lĩnh vực công nghiệp văn hóa là cần có sự chuyên môn hóa cao. Ở các quốc gia phát triển hàng đầu về công nghiệp văn hóa, đào tạo theo triết lý chuyên môn hóa mới có đủ nguồn nhân lực chất lượng cao để công nghiệp văn hóa mang về siêu lợi nhuận. Do đó, một số ngành chuyên môn hóa cao mà trong nước chưa mở chuyên ngành đào tạo hoặc chất lượng chưa đáp ứng thì cần sớm có chính sách linh hoạt hỗ trợ tài năng sáng tạo.

Sản phẩm công nghiệp văn hóa ra đời đều đặt lợi ích kinh tế lên trên hết và trước hết như bao ngành công nghiệp khác. Do vậy, có thể khẳng định, các ngành công nghiệp văn hóa có triển vọng lớn, phát triển nhanh, mang lại hiệu quả cao là động lực mới cho sự phát triển văn hóa phù hợp với xu thế thời đại. Nhận thức chung về vai trò, vị trí của công nghiệp văn hóa đã thống nhất, điều còn lại là khẩn trương phát triển, đặc biệt là nghiên cứu cách làm phù hợp, hiệu quả để công nghiệp văn hóa ngày càng phục vụ đắc lực cho phát triển kinh tế, xã hội của đất nước trong thời gian tới.