Có thể nói, đại dịch Covid-19 chỉ là thúc đẩy mạnh mẽ hơn giáo dục số. Thực tế giáo dục số đã được triển khai ở nhiều nước tiên tiến hàng chục năm trước do các hoạt động giáo dục xuyên biên giới, nhu cầu học tập chủ động của nhiều người trong xã hội và những lợi ích mà phương pháp giáo dục này mang lại.
Cần thích ứng và biết tận dụng lợi ích công nghệ số trong giáo dục
Ứng dụng công nghệ số vào giảng dạy có vai trò thúc đẩy giáo dục mở, giúp hoạt động giáo dục đạt hiệu quả cao hơn vì người học được tiếp cận thông tin đa chiều từ nguồn học liệu mở để có được cái nhìn phổ quát, có cơ hội đào sâu kiến thức, tìm ra được bản chất cốt yếu, nguyên nhân sâu xa của vấn đề, góp phần nâng cao kiến thức, thay đổi tư duy. Ứng dụng công nghệ trong dạy học cũng giúp người dạy và học dễ dàng thu thập, tổng hợp, lưu trữ được lượng kiến thức phong phú đa dạng và được cập nhật thường xuyên khác với phương pháp giáo dục truyền thống – sinh viên tiếp nhận kiến thức chủ yếu từ sách vở, giáo trình và ngồi nghe giáo viên giảng trên lớp.
Chỉ cần sau một cú click chuột thông qua các hệ thống tra cứu của thư viện, các máy tìm kiếm như Google Search, Google Scholars, Google Books, các cơ sở dữ liệu học thuật như Scopus, các mạng xã hội học thuật như Academia, Resarch Gates,… là đã có vô số tư liệu bổ ích. Với chương trình giáo dục từ xa, đây lại càng là phương pháp hữu hiệu. Người học có thể tự học ở mọi lúc, mọi nơi miễn có kết nối internet với chương trình trực tuyến, hoặc có thể lưu lại để học trên máy tính, điện thoại. Ứng dụng công nghệ cho phép tất cả mọi người có thể tham gia thảo luận một vấn đề nào đó (hội thảo, hội nghị, họp,…) mà không cần phải tập trung tại một địa điểm, không phải ở cùng một quốc gia, qua đó góp phần tạo ra một xã hội học tập rộng lớn mà ở đó, người học có thể chủ động học tập, trao đổi kiến thức, trau dồi kinh nghiệm suốt đời.
Giáo dục số cũng thúc đẩy phát triển năng lực cá nhân cho những người học ham mê học hỏi, đam mê một lĩnh vực nào đó. Họ sẽ biết tận dụng nguồn học liệu mở.
Không chỉ trong bối cảnh đại dịch Covid-19 mà với nền kinh tế số, thế giới phẳng, các công ty đa quốc gia luôn biết tận dụng nguồn nhân lực từ xa. Do đó, càng thúc đẩy người học đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao về chất lượng nguồn nhân lực, thích ứng nhanh với công việc trong tương lai. Việc người học được tiếp cận những ứng dụng công nghệ ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường sẽ giúp rèn luyện những kỹ năng thực hành, làm việc trong môi trường công nghệ, khi ra trường sẽ sớm hòa nhập với môi trường làm việc mới đòi hỏi những kỹ năng cũng như hiểu biết nhất định về công nghệ.
Theo Cyber Universities, gần 90% trường đại học tại Singapore sử dụng phương pháp đào tạo trực tuyến, ở Mỹ con số này là hơn 80%.
Tại Hội thảo quốc tế “Cơ hội và thách thức với đại học trong việc xây dựng chương trình học online thời Covid-19” (diễn ra ngày 16/9/2021), Giáo sư Bas Baskaran đến từ Đại học Deakin (Australia) – nơi đã 40 năm triển khai giảng dạy online khẳng định: “Đào tạo online sẽ là tương lai của giáo dục đại học. Hình thức đào tạo này sẽ đồng hành song song cùng giáo dục truyền thống chứ không phải chỉ là giải pháp thay thế trong thời kỳ Covid”.
Khẳng định về tầm quan trọng của giáo dục số, tại hội thảo trực tuyến về chuyển đổi số giáo dục và đào tạo diễn ra sáng ngày 23/12, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn khẳng định: “Đại dịch Covid-19 đã cho thấy vai trò quan trọng của ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động dạy và học, quản lý nhà trường và cung cấp dịch vụ hỗ trợ học tập”.
“Để thực hiện mục tiêu chuyển đổi số quốc gia thì trách nhiệm của ngành Giáo dục và Đào tạo là nặng nề, vì sinh viên cần có văn hóa số, nền tảng tri thức số để tham gia vào các thể chế kinh tế xã hội sau này”. Khẳng định của TS. Lê Trường Tùng – Chủ tịch hội đồng trường Đại học FPT tại hội thảo trực tuyến về chuyển đổi số giáo dục và đào tạo.
Vì lẽ đó, trong bối cảnh hội nhập quốc tế mạnh mẽ, ngành Giáo dục và Đào tạo của Việt Nam những năm gần đây cũng đã tăng cường ứng dụng các công nghệ số trong công tác đào tạo, quản lý đào tạo ở các cấp học. Ở bậc đại học, nhiều trường đã chủ động triển khai các nội dung chuyển đổi số ở các cấp độ khác nhau.
Ứng dụng Công nghệ số tại Trung tâm Đào tạo từ xa – Đại học Thái Nguyên
Trung tâm Đào tạo từ xa của Đại học Thái Nguyên được thành lập năm 2012 có nhiệm vụ phối hợp với các đơn vị đào tạo, các ban chức năng liên quan trong việc mở các ngành học mới; Tuyên truyền, quảng bá và mở rộng quy mô hình thức đào tạo từ xa; Trực tiếp quản lý về chương trình, công nghệ, học liệu, khảo thí, mạng lưới đào tạo từ xa;…
Nắm bắt xu thế phát triển của thế giới và tiềm năng công nghệ thông tin mang lại cho công tác đào tạo, đến nay, Trung tâm đã triển khai chương trình đào tạo cử nhân E-learning với nhiều ngành khác nhau như: Luật kinh tế, Kế toán tổng hợp, Quản trị kinh doanh, Tài chính ngân hàng, Ngôn ngữ Anh,… tại Thái Nguyên, Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.
Không chỉ dựa và nguồn lực đội ngũ giảng viên hùng hậu của Đại học Thái Nguyên mà với đầy đủ cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, giảng đường đã phục vụ tốt cho công tác đào tạo. Đặc biệt, với Trung tâm Số Đại học Thái Nguyên – một trong những Trung tâm lớn nhất Đông Nam Á, có kho dữ liệu số và tài liệu tham khảo hết sức phong phú.
Để trở thành địa chỉ tin cậy, uy tín đối với những người theo học đại học từ xa, Trung tâm Đào tạo Từ xa của Đại học Thái Nguyên đã đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, đào tạo, tổ chức dạy và học, kiểm tra đánh giá, nhất là trong bối cảnh diễn biến phức tạp của dịch Covid-19. Cùng với việc triển khai tốt nhiệm vụ đào tạo, Trung tâm luôn chú trọng phát huy vai trò của mình trong việc ứng dụng công nghệ thông tin giúp khối lượng công việc được giảm tải đáng kể, góp phần tiết kiệm thời gian, công sức lẫn tài chính cho cả giảng viên và sinh viên.
Trong việc đổi mới phương pháp dạy và học tại Trung tâm, vai trò của công nghệ thông tin đã thể hiện rõ nét với việc triển khai xây dựng kho học liệu số, thư viện điện tử, sách giáo khoa điện tử, kho bài giảng e-learning dùng chung,… Bên cạnh đó, với chiến lược phát triển của Trung tâm là lấy người dạy và người học làm trọng tâm và ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại vào công tác quản lý, đặc biệt là giảng dạy và học, đồng thời đề xuất những giải pháp, phương pháp tổ chức đào tạo, chú trọng các hoạt động trên nền tảng số, truyền thông đại chúng, mạng xã hội trong thiết kế và tổ chức hoạt động.
Trung tâm luôn quan tâm đến công tác bảo đảm chất lượng giáo dục và đào tạo. Việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo gắn với đổi mới công tác quản lý, đổi mới phương pháp dạy và học đảm bảo an toàn trong công tác phòng chống dịch Covid -19 cũng như đảm bảo quyền lợi cho học viên. Công tác thi trực tuyến được Trung tâm triển khai nghiêm túc và hiệu quả cho cả hình thức đào tạo theo Elearning và truyền thống. Để đảm bảo khách quan trong quá trình thi, đánh giá kết quả học tập của người học, Trung tâm đã phối hợp các khoa chuyên môn, giảng viên giảng dạy môn học xây dựng và nâng cấp ngân hàng đề thi cho tất cả các ngành đào tạo. Đề thi được xây dựng và sản xuất phù hợp với thi trực tuyến; thiết thực, kịp thời, góp phần không nhỏ vào việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ đã đề ra.
Giáo dục đào tạo hiện là một trong 8 lĩnh vực được ưu tiên hàng đầu trong triển khai thực hiện Đề án chuyển đổi số quốc gia do Thủ tướng chính phủ phê duyệt tại Quyết định 749/QĐ-Tg. Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã có dự thảo Đề án “Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo giai đoạn 2021-2025” và đang lấy ý kiến góp ý hoàn thiện. Đây là cơ sở pháp lý cho việc thúc đẩy mạnh mẽ hơn việc ứng dụng công nghệ số trong giáo dục. Thực tế cho thấy, không chỉ đáp ứng yêu cầu “thích ứng an toàn, linh hoạt trong đại dịch”, “dừng đến trường, không ngừng học” mà giáo dục số đã và đang là tất yếu của giáo dục trong nền kinh tế số, trong Cuộc cách mạng Công nghiệp lần thứ 4.
Trung tâm Đào tạo từ xa của Đại học Thái Nguyên cũng sẽ tiếp tục tăng cường áp dụng các nền tảng cơ bản của chuyển đổi số là: điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo và big data để thúc đẩy đổi mới mạnh mẽ phương thức dạy và học, quản lý đào tạo, thi cũng như quản trị trong nhà trường, hình thành nền tảng số cho xã hội học tập, tạo cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng tốt với chi phí thấp cho người dân, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội của đất nước.
Trà Giang
