Covid có thực sự thúc đẩy gia tăng năng suất?

Đổi mới công nghệ
13/03/2021 11:02
Covid đã khiến nhiều tập đoàn đa quốc gia phải tìm cách giảm sự lệ thuộc vào chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó...
aa

Covid đã khiến nhiều tập đoàn đa quốc gia phải tìm cách giảm sự lệ thuộc vào chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó có chính sách reshore (dời cơ sở sản xuất về lại quê nhà) và đầu tư vào robot. Tuy nhiên, hãy còn quá sớm để khẳng định điều này có giúp thúc đẩy tăng cường năng suất.

covid co thuc su thuc day gia tang nang suat
Ảnh minh họa

Thực tế, tăng trưởng năng suất ở các nền kinh tế tiên tiến đã chững lại kể từ giữa thập niên 2000. Như ở Mỹ, mức tăng trung bình trong giai đoạn 2005 – 2016 chỉ còn là 1,3%/năm, thấp hơn một nửa so với con số 2,8%/năm của thời kỳ 1995 – 2004. Ở những quốc gia thành viên OECD khác, tăng trưởng năng suất trong giai đoạn tương tự cũng giảm từ 2,3%/năm xuống còn 1,1%/năm. Điều này nghe có vẻ nghịch lý trước nhiều tiến bộ nhanh chóng mà nhân loại đạt được trong lĩnh vực tự động hóa, trí tuệ nhân tạo (AI),… Trong nghiên cứu của mình, tác giả Erik Brynjolfsson, Daniel Rock và Chad Syverson lưu ý: “Chúng ta có thể bắt gặp những công nghệ chuyển đổi (transformative technology) ở khắp mọi nơi ngoại trừ số liệu thống kê về tăng trưởng năng suất”.

Theo Kemal Kilic và Dalia Marin, Covid đã làm bộc lộ những khuyết điểm của chuỗi cung ứng toàn cầu – đắt đỏ, dễ bị tổn thương (đứt gãy), thiếu chắc chắn (theo ước tính, hoạt động của chuỗi cung ứng có thể sẽ bị cắt giảm tới 35% vì đại dịch kéo dài), khiến doanh nghiệp tại các quốc gia phát triển cân nhắc reshore và tăng cường đầu tư vào robot. Cùng với đó, chính sách cắt giảm lãi suất cùng tạo điều kiện cho những khoản vay mới có chi phí thấp hơn, hạ giá thành tương đối của mô hình sản xuất sử dụng robot so với nhân công truyền thống – kết quả khảo sát cho thấy nhu cầu sử dụng robot ở các nước giàu đang tăng tới 76%. Nhưng liệu sự dịch chuyển này có giúp các nền kinh tế tiên tiến cải thiện năng suất lớn hơn lao động nước ngoài hay không? Marin dẫn chứng việc outsource sang Trung Quốc, Đông Âu,…(với mức lương thấp hơn nhiều) đang giúp các doanh nghiệp ở những quốc gia phát triển đạt được năng suất rất cao. Ví dụ, việc các công ty Đức sử dụng lao động Đông Âu ( thay vì người Đức) trong nhiều mắt xích của chuỗi cung ứng đã giúp năng suất của toàn nền kinh tế tăng lên, đóng góp vào vị thế siêu cạnh tranh của nước Đức.

Rất khó tính toán tăng trưởng năng suất đạt được nhờ robot, bởi điều này phụ thuộc vào việc robot được sử dụng thay thế nhân công hay còn tổ chức lại hoạt động sản xuất nhằm khai thác hết tiềm năng mà công nghệ đem lại – chiến lược giúp tạo thêm nhiều công ăn việc làm mới và thúc đẩy năng suất tăng trưởng vượt bậc. Như Doron Acemoglu và Pascual Restrepo chỉ ra: ngay đến các công ty Mỹ hiện vẫn chủ yếu sử dụng robot cho mục tiêu tự động hóa nhiều hơn công việc do người thực hiện trước đó hơn là tạo ra việc làm mới. Khác với giai đoạn 1947 – 1987 khi sự dịch chuyển lao động do tự động hóa được bù đắp kịp thời bằng những công việc mới do công nghệ mang lại, tốc độ thuyên chuyển nhân công trong ba thập niên qua lại vượt xa khả năng phục hồi của nền kinh tế Mỹ, dẫn tới tỷ trọng lao động trong GDP sụt giảm. Đó cũng là lý do tại sao tăng trưởng năng suất chậm lại bất chấp sự bùng nổ của cuộc cách mạng AI.

Theo các nghiên cứu về đổi mới, sẽ có độ trễ đáng kể trong việc triển khai một công nghệ mới đến khi nó phát huy hết tiềm năng. Để hưởng lợi đầy đủ từ công nghệ, doanh nghiệp và cả quốc gia sẽ cần thêm nhiều khoản đầu tư bổ sung tốn kém, thậm chí thay đổi hẳn tổ chức (tức tái cấu trúc). Nếu đòi hỏi tái cấu trúc càng sâu rộng thì độ trễ lại càng lớn.

Những phát hiện trên cho thấy, đại dịch Covid sẽ không thể thúc đẩy năng suất tăng trưởng trong một sớm một chiều. Điều này có ý nghĩa khá quan trọng đối với tương lai thương mại thế giới. Trong giai đoạn siêu toàn cầu hóa 1990 – 2008, chuỗi cung ứng đã đóng góp tới 60 – 70% tăng trưởng thương mại toàn cầu. Phần lớn doanh nghiệp tại các nước giàu chuyển hoạt động sản xuất sang Đông Âu, Trung Quốc, Đông Nam Á,… để hưởng lợi từ chi phí lao động thấp hơn, sau đó lại nhập khẩu nguyên liệu đầu vào – được sản xuất tại những khu vực này – về thị trưởng nội địa, đồng thời thúc đẩy tăng trưởng thương mại hàng hóa trung gian.

Sự gián đoạn của chuỗi cung xu hướng reshore có thể sẽ làm dòng chảy thương mại thế giới chậm lớn, trừ khi tốc độ tăng trưởng năng suất ở các nền kinh tế tiên tiến được cải thiện. Nhờ robot, những nước này sẽ sản xuất được nhiều hàng hóa, cạnh tranh hơn và tăng cường nhập khẩu đầu vào trung gian từ các quốc gia đang phát triển.

PV (tổng hợp dịch)

tan-hoang-minh
Tin bài khác
Tử vi vòng quay công nghệ ngày 23/11/2026: Tuổi Ngọ tài lộc khởi sắc, tuổi Thìn cần thận trọng

Tử vi vòng quay công nghệ ngày 23/11/2026: Tuổi Ngọ tài lộc khởi sắc, tuổi Thìn cần thận trọng

Tử vi 12 con giáp ngày 23/11/2026 dự báo nhiều chuyển biến đáng chú ý trên các phương diện công việc, tài chính và tình cảm. Trong khi một số con giáp có cơ hội đón nhận tin vui, khẳng định năng lực và cải thiện thu nhập, một vài tuổi cần chú ý hơn đến cách ứng xử, quản lý chi tiêu và cân bằng cảm xúc. Cùng khám phá vận trình của 12 con giáp trong ngày thứ Hai!
IEA cảnh báo thế giới có nguy cơ không đạt mục tiêu năng lượng tái tạo năm 2030

IEA cảnh báo thế giới có nguy cơ không đạt mục tiêu năng lượng tái tạo năm 2030

Công suất năng lượng tái tạo toàn cầu dự kiến đạt 9.710 GW vào năm 2030, thấp hơn mục tiêu tăng gấp ba lần so với năm 2022, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo.
Ba xu hướng AI định hình tự động hóa sản xuất năm 2027

Ba xu hướng AI định hình tự động hóa sản xuất năm 2027

Kiểm soát chất lượng tự điều chỉnh, AI không gian và robot tích hợp AI vật lý được dự báo là ba xu hướng nổi bật của ngành sản xuất trong năm 2027, thúc đẩy doanh nghiệp chuyển từ thử nghiệm AI sang ứng dụng trực tiếp trên dây chuyền.
BSR tài trợ 5 tỷ đồng xây dựng nhà đa năng tại Trường THCS Thăng An

BSR tài trợ 5 tỷ đồng xây dựng nhà đa năng tại Trường THCS Thăng An

Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) vừa khánh thành, bàn giao công trình Nhà đa năng tại Trường THCS Thăng An (TP. Đà Nẵng), góp phần hoàn thiện cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng giáo dục và tạo điều kiện phát triển toàn diện cho học sinh.
TP.HCM khai thác 100 xe giường nằm thuần điện đi Đà Lạt và miền Tây

TP.HCM khai thác 100 xe giường nằm thuần điện đi Đà Lạt và miền Tây

Trang bị bộ pin 357 kWh cho tầm hoạt động 450 km mỗi lần sạc, 100 xe giường nằm thuần điện vừa chính thức vận hành trên 3 tuyến liên tỉnh từ TP.HCM.
Path robotics đẩy mạnh phát triển AI vật lý trong sản xuất

Path robotics đẩy mạnh phát triển AI vật lý trong sản xuất

Path Robotics, doanh nghiệp công nghệ có trụ sở tại bang Ohio (Mỹ), vừa huy động thành công 300 triệu USD trong vòng gọi vốn Series E nhằm mở rộng nền tảng trí tuệ nhân tạo vật lý (Physical AI) cho lĩnh vực sản xuất. Nguồn vốn mới sẽ được đầu tư vào phát triển các ứng dụng robot, mở rộng nhiệm vụ tự động hóa và tăng cường đào tạo mô hình AI. Sau vòng gọi vốn, công ty được định giá 2,45 tỷ USD, nâng tổng số vốn huy động từ khi thành lập năm 2018 lên hơn 610 triệu USD.
Hà Nội miễn phí vé tham quan nhiều địa điểm văn hóa dịp 24/11

Hà Nội miễn phí vé tham quan nhiều địa điểm văn hóa dịp 24/11

Nhân Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11 và Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, nhiều địa điểm văn hóa tại Hà Nội triển khai chương trình miễn phí vé tham quan. Đây là cơ hội để người dân khám phá những công trình di sản, bảo tàng nổi tiếng mà không tốn chi phí vào cửa.
Sân bay Gia Bình thúc đẩy kết nối hàng không toàn cầu tại Routes World 2026

Sân bay Gia Bình thúc đẩy kết nối hàng không toàn cầu tại Routes World 2026

Tham gia Routes World 2026 tại Đức, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình đã có hơn 30 cuộc gặp với các hãng hàng không và đối tác quốc tế, mở rộng cơ hội hợp tác phát triển mạng đường bay, vận tải hàng hóa và kết nối hàng không khu vực.
Tử vi vòng quay công nghệ ngày 22/11/2026: Tuổi Tỵ đón vận may, tuổi Mùi cần thận trọng

Tử vi vòng quay công nghệ ngày 22/11/2026: Tuổi Tỵ đón vận may, tuổi Mùi cần thận trọng

Tử vi 12 con giáp ngày 22/11/2026 mang đến những dự báo đáng chú ý về công việc, tài chính và tình cảm. Có con giáp gặp nhiều thuận lợi, cơ hội phát triển rộng mở, nhưng cũng có tuổi cần chú ý đến các mối quan hệ và cân nhắc kỹ lưỡng trước những quyết định quan trọng. Cùng khám phá vận trình của 12 con giáp trong ngày Chủ nhật này!
TECHPRO NEXT 2026: Kiến tạo nền tảng vận hành thông minh cho tòa nhà thế hệ mới

TECHPRO NEXT 2026: Kiến tạo nền tảng vận hành thông minh cho tòa nhà thế hệ mới

Hội thảo TECHPRO NEXT 2026 giới thiệu nhiều giải pháp AIoT, Edge AI và tích hợp hệ thống, hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành tòa nhà; đồng thời đánh dấu sự ra mắt dịch vụ TECH TAILOR dành cho doanh nghiệp SME.
master