Đưa AI vào trường học: Thiết kế chính sách để công nghệ phục vụ học tập hiệu quả (BÀI 3)

Trí tuệ nhân tạo
12/03/2026 04:04
AI đang mở ra một giai đoạn mới cho giáo dục, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về quản trị. Khi công nghệ đã hiện diện trong lớp học, câu hỏi không còn là cho phép hay ngăn cản, mà là thiết kế khung chính sách đủ rõ ràng để bảo đảm AI phục vụ phát triển năng lực người học, thay vì làm lệch chuẩn quá trình giáo dục.
aa
Đưa AI vào trường học: Cơ hội công nghệ và bài toán quản trị giáo dục (BÀI 1) Đưa AI vào trường học: Những rủi ro nếu triển khai thiếu kiểm soát (BÀI 2)

Không chỉ dạy sử dụng, mà phải dạy hiểu và làm chủ

Kết quả khảo sát của TS Kiều Phương Thùy cho thấy 100% giáo viên mong muốn học sinh biết sử dụng AI như công cụ hỗ trợ học tập. Tuy nhiên, chỉ 33,3% quan tâm đến việc dạy học sinh hiểu sâu về lập trình, mô hình hay cơ chế vận hành của AI.

Theo bà, khoảng chênh lệch này phản ánh một thực tế: xã hội đang chú trọng "khai thác" hơn là "làm chủ". Nếu học sinh chỉ được hướng dẫn cách tận dụng công cụ để tạo ra sản phẩm nhanh hơn, giáo dục sẽ khó đạt mục tiêu hình thành công dân số có tư duy độc lập và khả năng thích ứng trong môi trường công nghệ biến đổi nhanh.

AI vì thế không nên chỉ xuất hiện như một ứng dụng tiện lợi trong bài tập, mà cần được đưa vào chương trình học như một nội dung kiến thức phù hợp với từng độ tuổi. Học sinh cần hiểu nguyên lý vận hành, giới hạn và rủi ro của công nghệ, từ đó sử dụng một cách có ý thức và trách nhiệm

Đưa AI vào trường học: Thiết kế chính sách để công nghệ phục vụ học tập hiệu quả (BÀI 3)
TS Kiều Phương Thùy cho rằng AI rất dễ bị sử dụng như một "con đường tắt" để hoàn thành nhiệm vụ học tập - Ảnh: VGP/Thu Trang

Từ năng lực đến chuẩn mực sử dụng

Nếu "hiểu để làm chủ" là điều kiện cần, thì thiết lập chuẩn mực sử dụng là điều kiện đủ để bảo đảm AI không bị lạm dụng trong môi trường học đường. Theo TS Kiều Phương Thùy, khi công cụ ngày càng mạnh và dễ tiếp cận, ranh giới giữa hỗ trợ và làm thay trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Bà từng ví von: cùng một con đường đến đích, có thể đi thang máy hoặc leo núi; đi thang máy nhanh hơn, nhưng chính quá trình leo núi mới giúp con người trưởng thành. Vấn đề vì thế không nằm ở việc cho phép hay cấm đoán, mà ở cách thiết kế con đường học tập sao cho học sinh vẫn phải "leo núi" - vẫn phải tư duy, phản biện và chịu trách nhiệm về sản phẩm của mình, ngay cả khi có AI hỗ trợ.

Điều này đòi hỏi nhà trường phải xác định rõ ranh giới sử dụng AI trong từng hoạt động học tập. AI được phép hỗ trợ ở khâu nào? Mức độ can thiệp đến đâu là phù hợp? Khi nào cần minh bạch việc sử dụng công cụ? Và cách tổ chức kiểm tra, đánh giá ra sao để bảo đảm phản ánh đúng năng lực cá nhân?

Nếu thiếu những nguyên tắc chung, việc triển khai sẽ rất dễ rơi vào tình trạng tự phát: nơi siết chặt quá mức, nơi lại thả lỏng hoàn toàn. Sự thiếu nhất quán ấy không chỉ gây lúng túng cho giáo viên và học sinh, mà còn làm suy giảm tính công bằng và minh bạch trong đánh giá.

Theo TS Kiều Phương Thùy, giáo viên cần được bồi dưỡng về phương pháp tổ chức lớp học, cách đặt câu hỏi, cách thiết kế nhiệm vụ để học sinh vẫn phải tư duy, phản biện và tự chịu trách nhiệm về sản phẩm của mình – ngay cả khi có AI hỗ trợ. Nói cách khác, AI không thay thế người thầy, nhưng có thể làm thay đổi sâu sắc cách người thầy dạy học nếu không có sự chuẩn bị phù hợp.

Song song với đó, học sinh cần được giáo dục về đạo đức và trách nhiệm trong môi trường số. Sử dụng AI không chỉ là thao tác kỹ thuật, mà là lựa chọn mang tính giá trị: sử dụng đến đâu, minh bạch thế nào, và chịu trách nhiệm ra sao với sản phẩm học tập của mình.

Đưa AI vào trường học: Thiết kế chính sách để công nghệ phục vụ học tập hiệu quả (BÀI 3)
Học sinh cần được giáo dục về đạo đức và trách nhiệm trong môi trường số

Cần một khung chính sách đồng bộ và có lộ trình

Từ các phân tích trên, việc đưa AI vào trường học không thể chỉ dừng ở khuyến khích sử dụng, mà cần được đặt trong một khung chính sách rõ ràng, có lộ trình và cơ chế giám sát cụ thể.

Trước hết, cần xác lập lại mục tiêu tích hợp AI trong giáo dục. Theo quan điểm của GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, khi công nghệ có thể tạo ra sản phẩm học tập nhanh chóng, hệ thống đánh giá buộc phải điều chỉnh để bảo đảm phản ánh được quá trình nhận thức, không chỉ kết quả cuối cùng. Điều này đòi hỏi thay đổi từ cách ra đề, tổ chức hoạt động học đến cơ chế kiểm tra - đánh giá ở cấp hệ thống.

Thứ hai, cần ban hành một bộ hướng dẫn thống nhất về phạm vi và nguyên tắc sử dụng AI trong học tập và thi cử.

PGS.TS Trần Thành Nam, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục (ĐHQGHN) cho rằng chính sách về AI không nên đi theo hướng cấm đoán tuyệt đối, nhưng phải thiết lập ranh giới rõ ràng và gắn với giáo dục trách nhiệm sử dụng. Nếu thiếu chuẩn chung, sự thiếu nhất quán giữa các cơ sở giáo dục sẽ ảnh hưởng đến tính công bằng và làm gia tăng nguy cơ phụ thuộc công nghệ.

Thứ ba, đầu tư cho đội ngũ giáo viên cần được xem là trụ cột của quá trình tích hợp. Khung năng lực AI cho giáo viên không chỉ dừng ở kỹ năng sử dụng công cụ, mà phải bao gồm năng lực thiết kế hoạt động học tập trong môi trường có AI hỗ trợ và năng lực hướng dẫn học sinh sử dụng công nghệ một cách có kiểm soát.

Đưa AI vào trường học vì thế không chỉ là quyết định về công nghệ, mà là quyết định về quản trị giáo dục trong kỷ nguyên số. Công nghệ có thể thay đổi rất nhanh, nhưng cách hệ thống thiết kế chuẩn mực, cơ chế đánh giá và đào tạo đội ngũ mới là yếu tố quyết định liệu AI trở thành công cụ hỗ trợ phát triển năng lực, hay làm suy giảm chất lượng học tập về lâu dài.

Theo chinhphu.vn

tan-hoang-minh
Tin bài khác
Tử vi vòng quay công nghệ ngày 23/11/2026: Tuổi Ngọ tài lộc khởi sắc, tuổi Thìn cần thận trọng

Tử vi vòng quay công nghệ ngày 23/11/2026: Tuổi Ngọ tài lộc khởi sắc, tuổi Thìn cần thận trọng

Tử vi 12 con giáp ngày 23/11/2026 dự báo nhiều chuyển biến đáng chú ý trên các phương diện công việc, tài chính và tình cảm. Trong khi một số con giáp có cơ hội đón nhận tin vui, khẳng định năng lực và cải thiện thu nhập, một vài tuổi cần chú ý hơn đến cách ứng xử, quản lý chi tiêu và cân bằng cảm xúc. Cùng khám phá vận trình của 12 con giáp trong ngày thứ Hai!
IEA cảnh báo thế giới có nguy cơ không đạt mục tiêu năng lượng tái tạo năm 2030

IEA cảnh báo thế giới có nguy cơ không đạt mục tiêu năng lượng tái tạo năm 2030

Công suất năng lượng tái tạo toàn cầu dự kiến đạt 9.710 GW vào năm 2030, thấp hơn mục tiêu tăng gấp ba lần so với năm 2022, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo.
Ba xu hướng AI định hình tự động hóa sản xuất năm 2027

Ba xu hướng AI định hình tự động hóa sản xuất năm 2027

Kiểm soát chất lượng tự điều chỉnh, AI không gian và robot tích hợp AI vật lý được dự báo là ba xu hướng nổi bật của ngành sản xuất trong năm 2027, thúc đẩy doanh nghiệp chuyển từ thử nghiệm AI sang ứng dụng trực tiếp trên dây chuyền.
BSR tài trợ 5 tỷ đồng xây dựng nhà đa năng tại Trường THCS Thăng An

BSR tài trợ 5 tỷ đồng xây dựng nhà đa năng tại Trường THCS Thăng An

Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) vừa khánh thành, bàn giao công trình Nhà đa năng tại Trường THCS Thăng An (TP. Đà Nẵng), góp phần hoàn thiện cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng giáo dục và tạo điều kiện phát triển toàn diện cho học sinh.
TP.HCM khai thác 100 xe giường nằm thuần điện đi Đà Lạt và miền Tây

TP.HCM khai thác 100 xe giường nằm thuần điện đi Đà Lạt và miền Tây

Trang bị bộ pin 357 kWh cho tầm hoạt động 450 km mỗi lần sạc, 100 xe giường nằm thuần điện vừa chính thức vận hành trên 3 tuyến liên tỉnh từ TP.HCM.
Path robotics đẩy mạnh phát triển AI vật lý trong sản xuất

Path robotics đẩy mạnh phát triển AI vật lý trong sản xuất

Path Robotics, doanh nghiệp công nghệ có trụ sở tại bang Ohio (Mỹ), vừa huy động thành công 300 triệu USD trong vòng gọi vốn Series E nhằm mở rộng nền tảng trí tuệ nhân tạo vật lý (Physical AI) cho lĩnh vực sản xuất. Nguồn vốn mới sẽ được đầu tư vào phát triển các ứng dụng robot, mở rộng nhiệm vụ tự động hóa và tăng cường đào tạo mô hình AI. Sau vòng gọi vốn, công ty được định giá 2,45 tỷ USD, nâng tổng số vốn huy động từ khi thành lập năm 2018 lên hơn 610 triệu USD.
Hà Nội miễn phí vé tham quan nhiều địa điểm văn hóa dịp 24/11

Hà Nội miễn phí vé tham quan nhiều địa điểm văn hóa dịp 24/11

Nhân Ngày Di sản Văn hóa Việt Nam 23/11 và Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, nhiều địa điểm văn hóa tại Hà Nội triển khai chương trình miễn phí vé tham quan. Đây là cơ hội để người dân khám phá những công trình di sản, bảo tàng nổi tiếng mà không tốn chi phí vào cửa.
Sân bay Gia Bình thúc đẩy kết nối hàng không toàn cầu tại Routes World 2026

Sân bay Gia Bình thúc đẩy kết nối hàng không toàn cầu tại Routes World 2026

Tham gia Routes World 2026 tại Đức, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình đã có hơn 30 cuộc gặp với các hãng hàng không và đối tác quốc tế, mở rộng cơ hội hợp tác phát triển mạng đường bay, vận tải hàng hóa và kết nối hàng không khu vực.
Tử vi vòng quay công nghệ ngày 22/11/2026: Tuổi Tỵ đón vận may, tuổi Mùi cần thận trọng

Tử vi vòng quay công nghệ ngày 22/11/2026: Tuổi Tỵ đón vận may, tuổi Mùi cần thận trọng

Tử vi 12 con giáp ngày 22/11/2026 mang đến những dự báo đáng chú ý về công việc, tài chính và tình cảm. Có con giáp gặp nhiều thuận lợi, cơ hội phát triển rộng mở, nhưng cũng có tuổi cần chú ý đến các mối quan hệ và cân nhắc kỹ lưỡng trước những quyết định quan trọng. Cùng khám phá vận trình của 12 con giáp trong ngày Chủ nhật này!
TECHPRO NEXT 2026: Kiến tạo nền tảng vận hành thông minh cho tòa nhà thế hệ mới

TECHPRO NEXT 2026: Kiến tạo nền tảng vận hành thông minh cho tòa nhà thế hệ mới

Hội thảo TECHPRO NEXT 2026 giới thiệu nhiều giải pháp AIoT, Edge AI và tích hợp hệ thống, hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý, vận hành tòa nhà; đồng thời đánh dấu sự ra mắt dịch vụ TECH TAILOR dành cho doanh nghiệp SME.
master