Khai phá tiềm lực khoa học, công nghệ từ Cổng dữ liệu mở Vusta

Hệ thống được xây dựng theo mô hình Open Data Portal chuẩn quốc tế (tương tự các cổng data.gov.vn, data.gov, open.canada.ca) nhưng được tùy chỉnh đặc thù cho môi trường nghiên cứu, khoa học và kỹ thuật tại Việt Nam. Đây là bước đi cốt lõi trong lộ trình chuyển đổi số của Liên hiệp hội Việt Nam, đặt nền móng cho hạ tầng dữ liệu lõi toàn hệ thống.

Hệ thống dữ liệu mở đặt mục tiêu tập trung và chuẩn hóa bằng cách tập hợp dữ liệu từ hơn 500 hội thành viên, viện nghiên cứu, tổ chức khoa học công nghệ trực thuộc Liên hiệp hội Việt Nam vào một nền tảng thống nhất, áp dụng chuẩn metadata quốc tế (DCAT, Dublin Core); kết nối luồng giữ liệu giữa các đơn vị thành viên, đồng thời liên thông với các cổng quốc gia, hệ thống của Bộ Khoa học và Công nghệ, các nền tảng quốc tế.

Hệ thống phục vụ bốn nhóm người dùng chính, gồm: nhà nghiên cứu (tra cứu học thuật), doanh nghiệp (khai thác ứng dụng), cơ quan quản lý (hoạch định chính sách).

Ông Nguyễn Quyết Chiến - Tổng thư ký Liên hiệp hội Việt Nam phát biểu tại hội thảo. Ảnh Bảo Hà

Tại Hội thảo “Góp ý cho cổng dữ liệu mở opendata.vusta.vn do Liên hiệp hội Việt Nam tổ chức diễn ra sáng ngày 24/3, tại Hà Nội, ông Nguyễn Quyết Chiến - Tổng thư ký Liên hiệp hội Việt Nam cho biết: Ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Liên hiệp Hội Việt Nam đã chủ động bám sát chủ trương của Đảng và Nhà nước, từng bước cụ thể hóa bằng các chương trình, kế hoạch trọng tâm, trong đó có Đề án Chuyển đổi số Vusta giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035. Đề tài “Xây dựng Cổng dữ liệu mở của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số” do Văn phòng Liên hiệp hội phối hợp Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số (VIDTI) triển khai sẽ khai thác được nguồn tài nguyên số phong phú, đa dạng và có giá trị lớn từ 93 hội ngành toàn quốc, 34 Liên hiệp hội địa phương và hơn 575 tổ chức KHCN trực thuộc.

Bà Nguyễn Thị Bích Lan, Viện trưởng Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số cho biết đề tài hình thành một hệ thống cổng dữ liệu mở có khả năng vận hành trực tuyến, tích hợp đầy đủ các quy chuẩn kỹ thuật, quy trình công bố dữ liệu cùng các báo cáo khoa học chuyên sâu. Đây được xem là nền tảng ban đầu, tạo tiền đề cho việc triển khai, kết nối và khai thác dữ liệu trong toàn hệ thống Vusta một cách bài bản và hiệu quả.

Hội thảo “Góp ý cho cổng dữ liệu mở opendata.vusta.vn do Liên hiệp hội Việt Nam tổ chức diễn ra sáng ngày 24/3, tại Hà Nội. Ảnh Bảo Hà

Đánh giá cao ý tưởng triển khai cổng dữ liệu mở Vusta, nhiều đại biểu cho rằng đã chờ đợi nền tảng này từ lâu, đồng thời đóng góp ý kiến để cổng dữ liệu là bước đột phá cho cộng đồng Vusta và đóng góp nhiều hơn cho xã hội.

Ông Nguyễn Hữu Giới, Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam nhấn mạnh cổng dữ liệu mở là đột phá để khai phá tiềm năng khoa học, công nghệ từ cộng đồng Vusta, nhưng để hệ thống hoạt động hiệu quả, cần có Bigdata, kỹ thuật chuẩn thế giới, đồng thời phải phù hợp đặc thù Vusta và đặc biệt là nhân lực để vận hành hiệu quả bởi đây không phải là công việc của nhân viên IT đơn thuần.

Ông Phạm Thế Dũng, Phó tổng thư ký Hội Tự động hóa Việt Nam cho rằng ngoài dữ liệu đủ, sạch, sống còn cần tính đến yếu tố phục vụ tốt cho doanh nghiệp khai thác. Cụ thể, dữ liệu phân vùng không chỉ chuyên môn phục vụ nghiên cứu học thuật, mà còn cần mã ngành kinh tế, mã hải quan và các mã được liên thông để khi doanh nghiệp tra cứu có thể khai thác được.

Góp ý tại hội thảo, ông Phạm Thế Dũng, Phó tổng thư ký Hội Tự động hóa Việt Nam nhấn mạnh đến việc dữ liệu cần chú ý đến tính hiệu quả cho cộng đồng doanh nghiệp nói chung. Ảnh Bảo Hà

Bên cạnh các ý kiến nêu trên, làm thế nào để cổng dữ liệu vận hành thông suốt, thân thiện, dễ tiếp cận; giải pháp để dữ liệu được liên thông; bản quyền dữ liệu và đặc biệt là cơ chế nào để tạo sự đồng thuận, thu hút việc cung cấp dữ liệu là vấn đề được các đại biểu đặt lên hàng đầu khi vận hành cổng dữ liệu mở Vusta.

Hệ thống dữ liệu mở Vusta hiện đang vận hành phiên bản beta tại địa chỉ http://vusta.idist.dev/, đang tiếp tục được phát triển và mở rộng liên tục.

Ông Nguyễn Quyết Chiến cho biết, Liên hiệp Hội Việt Nam kỳ vọng từ những ý kiến đóng góp thẳng thắn, sâu sắc và tâm huyết của các đại biểu, dự án sẽ được hoàn thiện hơn, sớm đi vào thực tiễn, qua đó phát huy hiệu quả, đóng góp thiết thực vào tiến trình chuyển đổi số của hệ thống Liên hiệp Hội Việt Nam cũng như đóng góp đáng kể tri thức khoa học cho xã hội.