Phát triển nông nghiệp công nghệ cao, nhìn từ hướng đi thành công của Hà Tĩnh

"Bom hạt giống" là một biện pháp nông nghiệp sáng tạo, phù hợp với việc gieo trồng ở các địa hình đồi núi, sức người khó triển khai

Bảo vệ hệ sinh thái thiên nhiên từ rừng đầu nguồn

Thời gian gần đây, các Ban quản lý rừng, Ban quản lý khu tảo tồn thiên nhiên, chủ rừng trên địa bàn Hà Tĩnh đang tích cực thực hiện đề án “Phát triển giá trị đa dụng của hệ sinh thái rừng” và giải pháp “Bom hạt giống” do Sở Nông nghiệp Môi trường Hà Tĩnh triển khai.

Hoạt động thiết thực, góp phần đẩy nhanh tiến độ tái sinh rừng, làm giàu rừng bằng các loài cây có giá trị gắn với đa dạng hóa sinh học bền vững.

Theo kế hoạch, phong trào được phát động trên tinh thần tự nguyện, sáng tạo, hiệu quả, đảm bảo tính khoa học, phù hợp với điều kiện thực tế và sinh thái từng vùng. Mục tiêu chính là góp phần phục hồi, tái sinh rừng, làm giàu rừng thông qua giải pháp “bom hạt giống” để nâng cao giá trị kinh tế và sinh thái.

Đặc biệt, sáng kiến này tận dụng nguồn hạt giống cây bản địa và các loài cây ăn quả có giá trị từ mỗi cá nhân, hộ gia đình và các tổ chức.

Các loại hạt giống ưu tiên thu gom bao gồm hạt cây rừng dễ tái sinh (ưu tiên các cây bản địa như Gụ lau, Táu, Mô,...) và các loại hạt cây ăn quả có giá trị (Nhãn, Mít, Xoài, Bơ, Chè,...) phù hợp với điều kiện tự nhiên trong từng khu vực. Mỗi cán bộ, viên chức, người lao động được yêu cầu thu gom tối thiểu từ 1-2kg hạt giống tùy theo kích thước.

Ban Quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Kẻ Gỗ đã ban hành và triển khai Kế hoạch số 359/KH-BTKG về việc phát động phong trào thu gom hạt giống và thực hiện giải pháp “bom hạt giống’’ năm 2025.

Hạt giống sau khi thu gom sẽ được làm sạch, bảo quản cẩn thận để đảm bảo chất lượng, không bị nấm, mốc, vi khuẩn. Sau đó, hạt sẽ được phân theo từng nhóm và thả rải đều lên các diện tích rừng đặc dụng (trừ phân khu bảo vệ nghiêm ngặt), rừng phòng hộ, rừng sản xuất do đơn vị quản lý.

Phong trào "bom hạt giống" không chỉ đơn thuần là một hoạt động chuyên môn, mà còn mang đến những kỳ vọng lớn về hiệu quả môi trường và xã hội. Về mặt môi trường, giải pháp này góp phần phục hồi, tái sinh rừng, làm giàu rừng thông qua việc sử dụng các loài cây bản địa có giá trị. Điều này không chỉ nâng cao giá trị kinh tế và sinh thái, mà còn góp phần vào việc đa dạng hóa sinh học bền vững rừng.

Cam hữu cơ Vũ Quang được công nhận đạt Tiêu chuẩn nông nghiệp hữu cơ

Phát triển nông nghiệp hữu cơ hướng tới nền nông nghiệp xanh bền vững

Bên cạnh việc bảo vệ và phát triển rừng bền vững, tỉnh Hà Tĩnh xác định phát triển nông nghiệp hữu cơ là hướng đi bền vững, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, bảo vệ môi trường sinh thái, thích ứng với biến đổi khí hậu và ổn định đời sống người dân địa phương.

Giải pháp hướng tới nông nghiệp công nghệ cao (nông nghiệp hữu cơ) ở Hà Tĩnh được tỉnh chú trọng tuyên truyền đến từng người nông dân, từng hộ gia đình và hợp tác xã. Đồng thời, đưa những ứng dụng khoa học vào thực tiễn, thay đổi tư duy sản xuất từ truyền thống sang sáng tạo, ứng dụng công nghệ cao để phát triển sản xuất, tạo ra sản phẩm sạch, an toàn, nâng cao hiệu quả kinh tế, bảo vệ môi trường.

Ví dụ, các hộ nông dân nhận thấy, sau nhiều năm sản xuất, đất đai dần bạc màu, sâu bệnh gia tăng, lợi nhuận không ổn định. Sau khi được Sở Nông nghiệp tỉnh tuyên truyền, mở các lớp tập huấn, nhiều hộ nông dân đã quyết định chuyển đổi từ rau màu sang trồng hoa quả hữu cơ.

Các hộ gia đình tuân thủ quy chuẩn không sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật hóa học, thay vào đó họ dùng các chế phẩm sinh học và phân hữu cơ tự ủ. Với mẫu đất trồng hoa quả hữu cơ có thể cho thu 10 tấn quả chất lượng cao, giá bán cao hơn từ 20-30% so với quả thông thường, sức khỏe người nông dân được đảm bảo, môi trường được bảo vệ.

Bưởi hữu cơ Hương Khê, Hà Tĩnh đạt chứng nhận hữu cơ, đạt TCVN từ năm 2022. Ảnh: Sở NNHT

Tại Hà Tĩnh, mô hình cây ăn quả hữu cơ được mở rộng sang sản xuất cam. Đây là một loại cây ăn quả chủ lực của tỉnh. Toàn tỉnh hiện có gần 7.400ha diện tích trồng cam hữu cơ, với hơn 6.000ha cho thu hoạch quả.

Các hộ nông dân, HTX đều tuân thủ các kỹ thuật chăm bón hữu cơ, từ sử dụng phân bón vi sinh, đến áp dụng các biện pháp kỹ thuật trong quản lý sâu bệnh hại, chăm sóc cây trồng, nhất là việc bao bọc bảo vệ quả để ngăn ngừa côn trùng đốt, chích đẻ trứng, bảo đảm quả cam khi thu hoạch vừa đẹp về mẫu mã, vừa có chất lượng cao.

Người nông dân ở Hà Tĩnh sử dụng phân vi sinh tự chế từ phân chuồng ủ bằng men vi sinh; hoặc chế từ đậu tương, cá. Thuốc bảo vệ thực vật hóa học được thay thế bằng việc sử dụng chế phẩm sinh học được chế từ ớt, gừng, tỏi, rượu,… Họ không sử dụng thuốc diệt cỏ, mà dùng máy phát quang để dọn cỏ rồi ủ trong đất giữ ẩm và làm phân bón hữu cơ tự nhiên.

Bên cạnh việc trồng cam hữu cơ, nhiều hộ gia đình, HTX ở Hà Tĩnh phát triển bưởi hữu cơ cũng được cấp chứng nhận đạt tiêu chuẩn hộ nuôi trồng hữu cơ theo Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN).

Hiện trên địa bàn tỉnh, diện tích được cấp chứng nhật Tiêu chuẩn Nông nghiệp hữu cơ theo TCVN là 93,52ha. Trong đó, diện tích được cấp được cấp giấy chứng nhận đạt tiêu chuẩn hữu cơ theo TCVN còn hiệu lực là 63,52ha. Diện tích đang thực hiện theo hữu cơ 291,43ha.

Để tạo đột phá cho nông nghiệp hữu cơ, tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ và theo hướng hữu cơ giai đoạn 2024 - 2030, phấn đấu đến năm 2030 diện tích đất trồng trọt hữu cơ đạt khoảng 2.500ha, chiếm 2% tổng diện tích trồng trọt với các cây trồng chủ lực lúa, rau các loại, cây ăn quả.

Tỉnh cũng chú trọng xây dựng các mô hình sản xuất hữu cơ theo chuỗi giá trị, đào tạo nguồn nhân lực, và xây dựng hệ thống kiểm soát, chứng nhận, xúc tiến thương mại cho sản phẩm nông sản hữu cơ. Với định hướng và những cơ chế, chính sách này, những năm tới, sản xuất nông nghiệp của tỉnh Hà Tĩnh hứa hẹn sẽ có bước chuyển mạnh mẽ theo hướng hữu cơ, tuần hoàn, sinh thái và bền vững.

Với nhiều biện pháp kết hợp, hướng nuôi trồng, sản xuất nông nghiệp hữu cơ ở Hà Tĩnh đã gặt hái được nhiều thành công và ngày càng được nhân rộng ở nhiều địa phương.

Nhìn từ góc độ quản lý, đây là một địa phương làm tốt hoạt động chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp truyền thống, sử dụng chế phẩm hóa học sang sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ bằng các biện pháp nuôi trồng khép kín, sử dụng chế phẩm sinh học, đồng thời khuyến khích bà con nông dân mạnh dạn phát huy tính sáng tạo, tự chủ kinh tế nông nghiệp với các ứng dụng công nghệ.

Trên thực tế, sản xuất nông nghiệp hữu cơ, hướng tới một nền nông nghiệp công nghệ cao, một nền kinh tế xanh, đã được Đảng và Nhà nước đề cập ở nhiều địa phương, qua rất nhiều Nghị định, Nghị quyết, Thông tư,…

Tuy nhiên, để thay đổi tư duy của người nông dân, biến họ từ những người làm nông thụ động (dựa vào thời tiết, phụ thuộc con giống, cây trồng) trở thành những người nông dân biết sáng tạo, sẵn sàng ứng dụng công nghệ mới để chuyển đổi sản xuất không phải là điều dễ dàng.

Tỉnh Hà Tĩnh đã làm được điều mà nhiều địa phương khác chưa làm được, dựa trên sự thấu hiểu người nông dân, áp dụng nhiều giải pháp tổng thể, dựa trên đặc điểm khí hậu, địa lý, tài nguyên vùng miền. Cách làm của tỉnh Hà Tĩnh hướng tới nền nông nghiệp xanh bền vững, xứng đáng được nhân rộng trên địa bàn và nhân rộng mô hình sản xuất cho nhiều địa phương.