acecook

Tận dụng tiềm năng của Silicon Carbide trong các bộ chuyển đổi công suất

vcca
19/05/2021 10:11
Các công nghệ chất bán dẫn bang rộng (WBG) như silicon carbide (SiC) đã xuất hiện để ứng dụng trong các bộ nguồn xung (SMPS) có các thành phần ký sinh được cải thiện cho những nhà thiết kế có nhu cầu.
aa

Trong nhiều thập kỷ qua, ngành sản xuất chất bán dẫn không ngừng cải tiến các thành phần trong silicon MOSFET nhằm đáp ứng nhu cầu của các nhà thiết kế bộ chuyển đổi mạch điện. Sự kết hợp giữa quy định của một số chính phủ và nhu cầu thị trường về công nghệ xanh làm nảy sinh nhu cầu về các sản phẩm dùng để xây dựng các giải pháp tiết kiệm điện năng và có thiết kế nhỏ gọn.

Trong bối cảnh đó, các công nghệ chất bán dẫn băng rộng (WBG) như silicon carbide (SiC) đã xuất hiện để ứng dụng trong các bộ nguồn xung (SMPS) có các thành phần ký sinh được cải thiện cho những nhà thiết kế có nhu cầu. Khi SiC MOSFET 650V xuất hiện, bổ sung thêm cho danh mục linh kiện công suất rời 1200V hiện có, SiC trở thành lựa chọn hấp dẫn hơn đối với các ứng dụng trước đây chưa từng được nghĩ đến.

SiC MOSFET ngày càng được sử dụng rộng rãi trong các ứng dụng đạt đến phạm vi kilowatt, thực hiện mọi chức năng từ cấp điện cho hệ thống viễn thông và máy chủ, đến cung cấp sạc ắc-quy cho thị trường xe điện đang phát triển. Điều hấp dẫn của chất bán dẫn này nằm ở độ bền vượt trội so với đối thủ silicon, cùng với khả năng ứng dụng trong các cấu trúc chuyển mạch cứng ở chế độ dòng điện liên tục (CCM) của bộ điều chỉnh hệ số công suất (PFC) mà có sử dụng Diode bên trong khóa bán dẫn. Ngoài ra, tính năng hỗ trợ tần số chuyển mạch cao của chất bán dẫn này hướng đến xu hướng sử dụng các bộ chuyển đổi công suất nhỏ gọn hơn.

Cân nhắc ưu nhược điểm của linh kiện SiC chính là lý do khiến các nhà thiết kế phải dành thời gian tìm hiểu tường tận hơn cũng như cân nhắc đến việc chuyển sang các cấu trúc mạch mới. Đây không phải là việc đơn giản là thay thế 1-1 và sử dụng, nó có thể dẫn tới giảm hiệu suất của bộ biến đổi công suất hơn là tăng hiệu suất.

Ngoài ra cũng cần nhắc tới kháng nhiệt, từ lõi tới vỏ linh kiện. Ở đây, CoolMOS có lợi thế hơn một chút khi có giá trị 0,8K/W (IPW60R070CFD7) so với 1,0K/W của CoolSiC (IMW65R048M1H) do kích thước chip CoolSiC nhỏ hơn. Tuy nhiên, nhược điểm về nhiệt này được chứng minh là không đáng kể trong thiết kế thực tế.

Điện trở dẫn ngang bằng với Silicon ở cùng nhiệt độ hoạt động

Lợi ích mà các nhà thiết kế thấy được nằm ở các thông số như điện trở khi đóng mạch, RDS(on). CoolSiC có hệ số nhân (κ) thấp hơn khoảng 1,13 so với 1,67 của CoolMOS ở 100°C. Điều này có nghĩa là ở cùng nhiệt độ hoạt động của lõi linh kiện CoolSiC 84mΩ đạt được RDS(on) tương tự như linh kiện CoolMOS 57mΩ. Như vậy cũng có nghĩa là nếu chỉ so sánh RDS(on) trong bảng số liệu kỹ thuật của thiết bị Silicon và SiC, chúng ta không thể có được bức tranh toàn cảnh. Ở nhiệt độ thấp các linh kiện CoolSiC mang lại nhiều lợi ích hơn so với silicon do có điện ngưỡng V(BR)DSS cao hơn, do có độ thay đổi ít phụ thuộc vào nhiệt độ. Đặc điểm này rất hữu ích trong các ứng dụng đặt ngoài trời hoặc khởi động trong môi trường nhiệt độ thấp.

tan dung tiem nang cua silicon carbide trong cac bo chuyen doi cong suat
Hình 1: RDS (on) chuẩn hóa khi TJ thay đổi.
Mức ảnh hưởng của nhiệt độ lên RDS (on) đối với CoolSiC thấp hơn CoolMOS nên giá trị điện trở khi dẫn ở mức nhiệt độ hoạt động đặc trưng là tương đương

CoolSiC MOSFET có thể sử dụng chung các IC lái EiceDRIVER™ tương tự như đã sử dụng từ trước đến nay trong các thiết kế silicon MOSFET. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, do chênh lệch về đặc tính truyền (ID so với VGS), nên mức điện áp cổng (VGS) của các thiết bị này cần được lái ở giá trị 18 V thay vì giá trị 12V đặc trưng vốn được sử dụng ở CoolMOS. Do đó, RDS(on), theo bảng số liệu kỹ thuật, sẽ giảm khoảng 18% so với khi được lái ở điện áp 15V.

Nếu thiết kế cho phép sử dụng IC lái mới thì tốt nhất nên xem xét phiên bản Có ngưỡng chống thấp áp cao hơn, trong khoảng 13V, để đảm bảo rằng SiC MOSFET và hệ thống có thể hoạt động an toàn trong bất kỳ điều kiện hoạt động bất thường nào của ứng dụng. Một ưu điểm khác của là đặc tính truyền ít chịu ảnh hưởng của nhiệt độ trong khoảng từ 25° đến 150°.

tan dung tiem nang cua silicon carbide trong cac bo chuyen doi cong suat

tan dung tiem nang cua silicon carbide trong cac bo chuyen doi cong suat
Hình 2: Đặc tính truyền ở 25°C (trái) và 150°C (phải) cho thấy ảnh hưởng thấp hơn đáng kể của linh kiện SiC so với linh kiện Silicon

Tránh điện áp cực cửa âm

Lưu ý tiếp theo là phải đảm bảo rằng điện áp cổng-nguồn (gate-source) không được mang giá trị âm quá lớn. Tốt nhất là không nên đặt giá trị âm cho điện áp mở mạch (turn-off). Thực tế, chúng ta không thể đảm bảo được giá trị này trừ khi giá trị này được xem xét trong quá trình thiết kế và được kiểm tra khi chế tạo nguyên mẫu. Việc VGS đạt tới giá trị thấp hơn -2V và có giá trị thời khoảng hơn 15ns có thể dẫn đến hiện tượng trôi điện áp ngưỡng cổng (VGS(th)) trong vòng đời ứng dụng.

Không chỉ vậy, giá trị RDS(on) cũng tăng lên, kéo theo giảm hiệu suất hệ thống trong suốt thời gian ứng dụng hoạt động. Nguyên nhân thứ nhất khiến VGS âm là do điện áp cổng-nguồn có tính cảm kháng dẫn tới giao động trong quá trình ngắt mạch. Điều này phát sinh do giá trị di/dt bên trong vòng điều khiển cực nguồn cao khi ngắt mạch. Nguyên nhân thứ hai thường gặp là do điện áp cổng-nguồn có tính điện dung khi đóng mạch, khởi nguồn từ giá trị chuyển mạch dv/dt cao của MOSFET thứ hai trong cấu hình bán cầu.

Những vấn đề như vậy trong thiết kế Silicon MOSFET thường được xử lý bằng cách đặt một điện trở giá trị cao giữa mạch lái và cổng MOSFET hoặc tìm cách khác để làm giảm giá trị di/dt và dv/dt. Thật đáng tiếc là những phương án này làm tăng tổn hao chuyển mạch, dẫn đến giảm hiệu suất hệ thống. Khi sử dụng linh kiện SiC, chỉ cần thêm mạch ghim điện áp đi-ốt giữa cổng (gate) và nguồn(source) sẽ giúp giải quyết vấn đề này.

Nếu vấn đề hoàn toàn là do cảm ứng thì phương pháp ưu tiên là tách nguồn chung thành nguồn công suất và nguồn mạch lái cùng với đi-ốt mạch ghim và sử dụng bất kỳ chân Kelvin nào nếu có. MOSFET có chân Kelvin được đặc biệt khuyên dùng trong bất kỳ ứng dụng nào có cường độ dòng điện lớn. Ví dụ: Trong bộ nguồn 3,3kW Totem Pole PFC cường độ dòng điện mở mạch có thể đạt từ 25A đến 30A. Khi sử dụng CoolSiC IMZA65R048M1H, năng lượng EON tổn hao sẽ thấp hơn tới ba lần so với linh kiện như IMWA65R048M1H không có chân Kelvin.

tan dung tiem nang cua silicon carbide trong cac bo chuyen doi cong suat
Hình 3: Để ngăn điện áp cổng của Sic MOSFET không âm, cần xem xét sử dụng mạch ghim đi-ốt, phân chia nguồn nhiễu và linh kiện có chân Kelvin

Tăng hiệu suất trên 99%
CoolSiC MOSFET cũng có mức điện dung đầu ra COSS cao hơn so với silicon MOSFET ở mức điện áp cực máng-cực nguồn (Drain-Source) VDS, trên khoảng 50V. Đặc điểm này giúp giảm Gai điện áp khi mở mạch và thực sự mang lại lợi thế cho CoolSiC.

Đối với cả hai công nghệ, VDS, max cực đại được đặt ở mức 80% so với ngưỡng giới hạn trong bảng số liệu kỹ thuật. Linh kiện CoolMOS đòi hỏi phải có điện trở cổng giá trị cao mới đạt được yêu cầu này và do đó, làm giảm hiệu suất như đã được đề cập, nhưng thiết kế CoolSiC cho phép đạt được giá trị này mà không cần gắn điện trở.

Đặc điểm này cũng giúp đơn giản hóa thiết kế, bố cục cũng như cách thức sử dụng. Việc có đạt được lợi ích như vậy hay không còn tùy thuộc vào các giá trị ký sinh tổng thể của thiết kế mà các nhà thiết kế có thể làm được.

Đặc tính QOSS của công nghệ SiC cũng mang lại lợi ích cho các cấu trúc chuyển mạch cứng và cộng hưởng. Với mức nạp năng lượng thấp hơn 75% so với MOSFET silicon, SiC cũng yêu cầu xả ít hơn, một yếu tố ảnh hưởng đến giá trị năng lượng tổn hao Eon trong bộ PFC totem pole ở chế độ CCM.

Mặc dù thông số Qrr ở linh kiện CoolMOS cải thiện gấp 10 lần so với dòng CFD/CFD7 thế hệ trước, nhưng ở CoolSiC, thông số này thậm chí còn cải thiện thêm 5 đến 10 lần nữa so với dòng sản phẩm này. Điều này có nghĩa là khi sử dụng các linh kiện 48mΩ, chúng ta có thể đạt mức hiệu suất trên 99% đối với bộ PFC totem pole CCM công suất 3,3kW trong khi đó, nếu sử dụng CoolMOS trong thiết kế Dual boost PFC, hiệu suất cao nhất có thể đạt chỉ dừng ở mức 98,85%.

Và mặc dù các linh kiện SiC có chi phí cao hơn nhưng tổng số linh kiện trên mạch (BoM) giảm đi dẫn tới sau khi tính toán giữa hai phương án thiết kế cho kết quả là giải pháp SiC là giải pháp cạnh tranh hơn về chi phí, mang lại hiệu suất tới 99%.

tan dung tiem nang cua silicon carbide trong cac bo chuyen doi cong suat
Hình 4: Ngay cả khi dùng CoolSiC 99mOhm ở mạch totem pole PFC cũng đạt hiệu suất gần 99% vượt trội hơn hẳn so với phương án dùng dual boost PFC dùng CoolMOS tốt nhất.

Như vậy, mặc dù với những tiến bộ trong thiết kế, Silicon MOSFET đã đạt được những cải tiến đáng kể về các thông số ký sinh trong những năm qua, nhưng đặc tính vật lý cơ bản của silicon vẫn còn cần phải được cải tiến hơn nữa. Điều này làm hạn chế khả năng tiếp cận các thiết kế mạch đơn giản, mới mẻ và sáng tạo mà vốn có thể mở đường cho các thiết kế để phát triển năng lượng xanh bền vững.

SiC cũng tồn tại những hạn chế trong quá trình sử dụng và không phải tham số ký sinh nào cũng cho thấy SiC tốt hơn silicon. Tuy nhiên, những lợi thế mà SiC mang lại, cộng với sự bền bỉ của nó trong các ứng dụng chuyển mạch cứng, SiC đáng được xem xét đưa vào các ứng dụng chuyển đổi điện năng có hiệu suất cao nhất. Dòng CoolSiC 650V ra đời và củng cố nhận định này, khiến công nghệ SiC MOSFET trở nên hiệu quả hơn về mặt kinh tế đối với những ứng dụng chuyển đổi điện năng muốn đạt tới giới hạn của chúng về mặt hiệu suất.

René Mente
Kỹ sư cao cấp – Công ty Infineon Technologies

dai-hoi-dang
Tin bài khác
HAuA tăng cường kết nối tự động hóa & robot Việt Nam - Trung Quốc tại Phật Sơn

HAuA tăng cường kết nối tự động hóa & robot Việt Nam - Trung Quốc tại Phật Sơn

Từ ngày 26 đến 28/1/2026, đoàn công tác của Hội Tự động hóa TP.HCM (HAuA) đã đến Thành phố Phật Sơn (Quảng Châu, Trung Quốc) trao đổi chuyên sâu về thị trường cơ khí - tự động hóa - robot, qua đó mở rộng cơ hội hợp tác giữa các hiệp hội và doanh nghiệp hai nước Việt Nam - Trung Quốc.
F88 tiếp tục bứt phá về lợi nhuận trong quý 4, hoàn thành 135% kế hoạch năm 2025

F88 tiếp tục bứt phá về lợi nhuận trong quý 4, hoàn thành 135% kế hoạch năm 2025

Ngày 27/01/2026, Công ty Cổ phần Đầu tư F88 công bố kết quả kinh doanh quý IV/2025 với nhiều điểm sáng, tiếp tục ghi nhận đà tăng trưởng mạnh mẽ cả về quy mô hoạt động lẫn hiệu quả sinh lời. Trong quý IV/2025, lợi nhuận trước thuế của Công ty đạt 304 tỷ đồng, tăng 47% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế cả năm 2025, F88 ghi nhận 907 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tăng 102% so với năm 2024.
Chủ động “kéo” nhà khoa học rời “vùng an toàn”

Chủ động “kéo” nhà khoa học rời “vùng an toàn”

Trong bối cảnh hành lang pháp lý cho khoa học và công nghệ ngày càng cởi mở, nhiều cơ chế đặc thù đã được thiết kế nhằm khuyến khích đổi mới sáng tạo, tâm lý sợ sai và e ngại rủi ro vẫn là “điểm nghẽn” lớn. Trước thực tế này, lãnh đạo Bộ KH&CN khẳng định quan điểm không chờ đợi sự tự thay đổi, mà chủ động tạo cơ chế, môi trường và động lực đủ mạnh để kéo đội ngũ nhà khoa học ra khỏi vùng an toàn, thúc đẩy nghiên cứu gắn với thực tiễn và ứng dụng.
BIDV SCFast 2026 - Giải pháp toàn diện  hỗ trợ doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng

BIDV SCFast 2026 - Giải pháp toàn diện hỗ trợ doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng

Với mục tiêu đồng hành và hỗ trợ toàn diện các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) triển khai Chương trình BIDV SCFast 2026 với nhiều ưu đãi vượt trội và giải pháp chuyển đổi số toàn trình liền mạch.
Tử vi vòng quay công nghệ ngày 30/1/2026: Tuổi Mão tiêu tốn kém, tuổi Tỵ thu hoạch tốt

Tử vi vòng quay công nghệ ngày 30/1/2026: Tuổi Mão tiêu tốn kém, tuổi Tỵ thu hoạch tốt

Những bí ẩn của khoa học đời sống là "món ăn" tinh thần không thể thiếu trong cuộc sống của con người. Tử vi vòng quay công nghệ xem tử vi 12 con giáp ngày 30/1/2026 cho tất cả các tuổi nhằm dự đoán vận hạn về công danh, tiền bạc, tình duyên, sức khỏe...
Thị trường chứng khoán ngày 29/1: VN Index bật tăng sau 7 phiên giảm liên tiếp, giữ vững mốc 1.800 điểm

Thị trường chứng khoán ngày 29/1: VN Index bật tăng sau 7 phiên giảm liên tiếp, giữ vững mốc 1.800 điểm

Thị trường ghi nhận sắc xanh trở lại sau chuỗi 7 phiên điều chỉnh liên tiếp. VN Index tăng hơn 12 điểm và đóng cửa cao nhất phiên, qua đó giữ vững vùng hỗ trợ 1.800 điểm. Tuy nhiên, thanh khoản sụt giảm cho thấy tâm lý nhà đầu tư vẫn còn dè dặt, khiến thị trường nhiều khả năng cần thêm thời gian tích lũy.
Đầu vào đại học 2026 chỉ được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng với 5 phương thức xét tuyển

Đầu vào đại học 2026 chỉ được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng với 5 phương thức xét tuyển

Bộ GDĐT vừa công bố dự kiến điều chỉnh 8 nội dung tại Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026. Trong đó, giới hạn mỗi thí sinh được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng; mỗi cơ sở đào tạo được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh,…
Tự động hóa tấn công cao và những điều cần lường trước cho an ninh mạng năm 2026

Tự động hóa tấn công cao và những điều cần lường trước cho an ninh mạng năm 2026

Mới đây Fortinet đã công bố bản báo cáo “Dự báo các mối đe dọa an ninh mạng năm 2026”, tiết lộ những thông tin cho thấy 2026 là năm của sự tăng tốc tấn công. Ông Nguyễn Gia Đức, Giám đốc quốc gia Fortinet Việt Nam đã chia sẻ những điều đáng lưu tâm từ báo cáo quan trọng này.
Kiến tạo năng lực nội sinh trong kỷ nguyên mới của doanh nghiệp Việt Nam

Kiến tạo năng lực nội sinh trong kỷ nguyên mới của doanh nghiệp Việt Nam

Trong bối cảnh kinh tế thế giới bước vào giai đoạn tái cấu trúc sâu rộng, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp không còn là khái niệm mang tính định tính hay khẩu hiệu, mà đã trở thành thước đo thực chất phản ánh chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế. Hội thảo khoa học “Nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên mới”, diễn ra ngày 28/1/2026 tại TP.HCM, đặt ra yêu cầu xuyên suốt: chuyển từ tư duy nhận diện vấn đề sang cách tiếp cận kiến tạo năng lực cạnh tranh một cách bài bản và bền vững.
FPT thành lập nhà máy kiểm thử, đóng gói chip bán dẫn đầu tiên do người Việt làm chủ

FPT thành lập nhà máy kiểm thử, đóng gói chip bán dẫn đầu tiên do người Việt làm chủ

Nhà máy kiểm thử và đóng gói tiên tiến chip bán dẫn do Tập đoàn FPT đầu tư được kỳ vọng sẽ hoàn thiện mảnh ghép còn thiếu trong hệ sinh thái bán dẫn “Make in Vietnam”, góp phần đưa Việt Nam tiến sâu hơn vào chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu.
song-gia-tri