Tận dụng tiềm năng của Silicon Carbide trong các bộ chuyển đổi công suất

vcca
19/05/2021 10:11
Các công nghệ chất bán dẫn bang rộng (WBG) như silicon carbide (SiC) đã xuất hiện để ứng dụng trong các bộ nguồn xung (SMPS) có các thành phần ký sinh được cải thiện cho những nhà thiết kế có nhu cầu.
aa

Trong nhiều thập kỷ qua, ngành sản xuất chất bán dẫn không ngừng cải tiến các thành phần trong silicon MOSFET nhằm đáp ứng nhu cầu của các nhà thiết kế bộ chuyển đổi mạch điện. Sự kết hợp giữa quy định của một số chính phủ và nhu cầu thị trường về công nghệ xanh làm nảy sinh nhu cầu về các sản phẩm dùng để xây dựng các giải pháp tiết kiệm điện năng và có thiết kế nhỏ gọn.

Trong bối cảnh đó, các công nghệ chất bán dẫn băng rộng (WBG) như silicon carbide (SiC) đã xuất hiện để ứng dụng trong các bộ nguồn xung (SMPS) có các thành phần ký sinh được cải thiện cho những nhà thiết kế có nhu cầu. Khi SiC MOSFET 650V xuất hiện, bổ sung thêm cho danh mục linh kiện công suất rời 1200V hiện có, SiC trở thành lựa chọn hấp dẫn hơn đối với các ứng dụng trước đây chưa từng được nghĩ đến.

SiC MOSFET ngày càng được sử dụng rộng rãi trong các ứng dụng đạt đến phạm vi kilowatt, thực hiện mọi chức năng từ cấp điện cho hệ thống viễn thông và máy chủ, đến cung cấp sạc ắc-quy cho thị trường xe điện đang phát triển. Điều hấp dẫn của chất bán dẫn này nằm ở độ bền vượt trội so với đối thủ silicon, cùng với khả năng ứng dụng trong các cấu trúc chuyển mạch cứng ở chế độ dòng điện liên tục (CCM) của bộ điều chỉnh hệ số công suất (PFC) mà có sử dụng Diode bên trong khóa bán dẫn. Ngoài ra, tính năng hỗ trợ tần số chuyển mạch cao của chất bán dẫn này hướng đến xu hướng sử dụng các bộ chuyển đổi công suất nhỏ gọn hơn.

Cân nhắc ưu nhược điểm của linh kiện SiC chính là lý do khiến các nhà thiết kế phải dành thời gian tìm hiểu tường tận hơn cũng như cân nhắc đến việc chuyển sang các cấu trúc mạch mới. Đây không phải là việc đơn giản là thay thế 1-1 và sử dụng, nó có thể dẫn tới giảm hiệu suất của bộ biến đổi công suất hơn là tăng hiệu suất.

Ngoài ra cũng cần nhắc tới kháng nhiệt, từ lõi tới vỏ linh kiện. Ở đây, CoolMOS có lợi thế hơn một chút khi có giá trị 0,8K/W (IPW60R070CFD7) so với 1,0K/W của CoolSiC (IMW65R048M1H) do kích thước chip CoolSiC nhỏ hơn. Tuy nhiên, nhược điểm về nhiệt này được chứng minh là không đáng kể trong thiết kế thực tế.

Điện trở dẫn ngang bằng với Silicon ở cùng nhiệt độ hoạt động

Lợi ích mà các nhà thiết kế thấy được nằm ở các thông số như điện trở khi đóng mạch, RDS(on). CoolSiC có hệ số nhân (κ) thấp hơn khoảng 1,13 so với 1,67 của CoolMOS ở 100°C. Điều này có nghĩa là ở cùng nhiệt độ hoạt động của lõi linh kiện CoolSiC 84mΩ đạt được RDS(on) tương tự như linh kiện CoolMOS 57mΩ. Như vậy cũng có nghĩa là nếu chỉ so sánh RDS(on) trong bảng số liệu kỹ thuật của thiết bị Silicon và SiC, chúng ta không thể có được bức tranh toàn cảnh. Ở nhiệt độ thấp các linh kiện CoolSiC mang lại nhiều lợi ích hơn so với silicon do có điện ngưỡng V(BR)DSS cao hơn, do có độ thay đổi ít phụ thuộc vào nhiệt độ. Đặc điểm này rất hữu ích trong các ứng dụng đặt ngoài trời hoặc khởi động trong môi trường nhiệt độ thấp.

tan dung tiem nang cua silicon carbide trong cac bo chuyen doi cong suat
Hình 1: RDS (on) chuẩn hóa khi TJ thay đổi.
Mức ảnh hưởng của nhiệt độ lên RDS (on) đối với CoolSiC thấp hơn CoolMOS nên giá trị điện trở khi dẫn ở mức nhiệt độ hoạt động đặc trưng là tương đương

CoolSiC MOSFET có thể sử dụng chung các IC lái EiceDRIVER™ tương tự như đã sử dụng từ trước đến nay trong các thiết kế silicon MOSFET. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, do chênh lệch về đặc tính truyền (ID so với VGS), nên mức điện áp cổng (VGS) của các thiết bị này cần được lái ở giá trị 18 V thay vì giá trị 12V đặc trưng vốn được sử dụng ở CoolMOS. Do đó, RDS(on), theo bảng số liệu kỹ thuật, sẽ giảm khoảng 18% so với khi được lái ở điện áp 15V.

Nếu thiết kế cho phép sử dụng IC lái mới thì tốt nhất nên xem xét phiên bản Có ngưỡng chống thấp áp cao hơn, trong khoảng 13V, để đảm bảo rằng SiC MOSFET và hệ thống có thể hoạt động an toàn trong bất kỳ điều kiện hoạt động bất thường nào của ứng dụng. Một ưu điểm khác của là đặc tính truyền ít chịu ảnh hưởng của nhiệt độ trong khoảng từ 25° đến 150°.

tan dung tiem nang cua silicon carbide trong cac bo chuyen doi cong suat

tan dung tiem nang cua silicon carbide trong cac bo chuyen doi cong suat
Hình 2: Đặc tính truyền ở 25°C (trái) và 150°C (phải) cho thấy ảnh hưởng thấp hơn đáng kể của linh kiện SiC so với linh kiện Silicon

Tránh điện áp cực cửa âm

Lưu ý tiếp theo là phải đảm bảo rằng điện áp cổng-nguồn (gate-source) không được mang giá trị âm quá lớn. Tốt nhất là không nên đặt giá trị âm cho điện áp mở mạch (turn-off). Thực tế, chúng ta không thể đảm bảo được giá trị này trừ khi giá trị này được xem xét trong quá trình thiết kế và được kiểm tra khi chế tạo nguyên mẫu. Việc VGS đạt tới giá trị thấp hơn -2V và có giá trị thời khoảng hơn 15ns có thể dẫn đến hiện tượng trôi điện áp ngưỡng cổng (VGS(th)) trong vòng đời ứng dụng.

Không chỉ vậy, giá trị RDS(on) cũng tăng lên, kéo theo giảm hiệu suất hệ thống trong suốt thời gian ứng dụng hoạt động. Nguyên nhân thứ nhất khiến VGS âm là do điện áp cổng-nguồn có tính cảm kháng dẫn tới giao động trong quá trình ngắt mạch. Điều này phát sinh do giá trị di/dt bên trong vòng điều khiển cực nguồn cao khi ngắt mạch. Nguyên nhân thứ hai thường gặp là do điện áp cổng-nguồn có tính điện dung khi đóng mạch, khởi nguồn từ giá trị chuyển mạch dv/dt cao của MOSFET thứ hai trong cấu hình bán cầu.

Những vấn đề như vậy trong thiết kế Silicon MOSFET thường được xử lý bằng cách đặt một điện trở giá trị cao giữa mạch lái và cổng MOSFET hoặc tìm cách khác để làm giảm giá trị di/dt và dv/dt. Thật đáng tiếc là những phương án này làm tăng tổn hao chuyển mạch, dẫn đến giảm hiệu suất hệ thống. Khi sử dụng linh kiện SiC, chỉ cần thêm mạch ghim điện áp đi-ốt giữa cổng (gate) và nguồn(source) sẽ giúp giải quyết vấn đề này.

Nếu vấn đề hoàn toàn là do cảm ứng thì phương pháp ưu tiên là tách nguồn chung thành nguồn công suất và nguồn mạch lái cùng với đi-ốt mạch ghim và sử dụng bất kỳ chân Kelvin nào nếu có. MOSFET có chân Kelvin được đặc biệt khuyên dùng trong bất kỳ ứng dụng nào có cường độ dòng điện lớn. Ví dụ: Trong bộ nguồn 3,3kW Totem Pole PFC cường độ dòng điện mở mạch có thể đạt từ 25A đến 30A. Khi sử dụng CoolSiC IMZA65R048M1H, năng lượng EON tổn hao sẽ thấp hơn tới ba lần so với linh kiện như IMWA65R048M1H không có chân Kelvin.

tan dung tiem nang cua silicon carbide trong cac bo chuyen doi cong suat
Hình 3: Để ngăn điện áp cổng của Sic MOSFET không âm, cần xem xét sử dụng mạch ghim đi-ốt, phân chia nguồn nhiễu và linh kiện có chân Kelvin

Tăng hiệu suất trên 99%
CoolSiC MOSFET cũng có mức điện dung đầu ra COSS cao hơn so với silicon MOSFET ở mức điện áp cực máng-cực nguồn (Drain-Source) VDS, trên khoảng 50V. Đặc điểm này giúp giảm Gai điện áp khi mở mạch và thực sự mang lại lợi thế cho CoolSiC.

Đối với cả hai công nghệ, VDS, max cực đại được đặt ở mức 80% so với ngưỡng giới hạn trong bảng số liệu kỹ thuật. Linh kiện CoolMOS đòi hỏi phải có điện trở cổng giá trị cao mới đạt được yêu cầu này và do đó, làm giảm hiệu suất như đã được đề cập, nhưng thiết kế CoolSiC cho phép đạt được giá trị này mà không cần gắn điện trở.

Đặc điểm này cũng giúp đơn giản hóa thiết kế, bố cục cũng như cách thức sử dụng. Việc có đạt được lợi ích như vậy hay không còn tùy thuộc vào các giá trị ký sinh tổng thể của thiết kế mà các nhà thiết kế có thể làm được.

Đặc tính QOSS của công nghệ SiC cũng mang lại lợi ích cho các cấu trúc chuyển mạch cứng và cộng hưởng. Với mức nạp năng lượng thấp hơn 75% so với MOSFET silicon, SiC cũng yêu cầu xả ít hơn, một yếu tố ảnh hưởng đến giá trị năng lượng tổn hao Eon trong bộ PFC totem pole ở chế độ CCM.

Mặc dù thông số Qrr ở linh kiện CoolMOS cải thiện gấp 10 lần so với dòng CFD/CFD7 thế hệ trước, nhưng ở CoolSiC, thông số này thậm chí còn cải thiện thêm 5 đến 10 lần nữa so với dòng sản phẩm này. Điều này có nghĩa là khi sử dụng các linh kiện 48mΩ, chúng ta có thể đạt mức hiệu suất trên 99% đối với bộ PFC totem pole CCM công suất 3,3kW trong khi đó, nếu sử dụng CoolMOS trong thiết kế Dual boost PFC, hiệu suất cao nhất có thể đạt chỉ dừng ở mức 98,85%.

Và mặc dù các linh kiện SiC có chi phí cao hơn nhưng tổng số linh kiện trên mạch (BoM) giảm đi dẫn tới sau khi tính toán giữa hai phương án thiết kế cho kết quả là giải pháp SiC là giải pháp cạnh tranh hơn về chi phí, mang lại hiệu suất tới 99%.

tan dung tiem nang cua silicon carbide trong cac bo chuyen doi cong suat
Hình 4: Ngay cả khi dùng CoolSiC 99mOhm ở mạch totem pole PFC cũng đạt hiệu suất gần 99% vượt trội hơn hẳn so với phương án dùng dual boost PFC dùng CoolMOS tốt nhất.

Như vậy, mặc dù với những tiến bộ trong thiết kế, Silicon MOSFET đã đạt được những cải tiến đáng kể về các thông số ký sinh trong những năm qua, nhưng đặc tính vật lý cơ bản của silicon vẫn còn cần phải được cải tiến hơn nữa. Điều này làm hạn chế khả năng tiếp cận các thiết kế mạch đơn giản, mới mẻ và sáng tạo mà vốn có thể mở đường cho các thiết kế để phát triển năng lượng xanh bền vững.

SiC cũng tồn tại những hạn chế trong quá trình sử dụng và không phải tham số ký sinh nào cũng cho thấy SiC tốt hơn silicon. Tuy nhiên, những lợi thế mà SiC mang lại, cộng với sự bền bỉ của nó trong các ứng dụng chuyển mạch cứng, SiC đáng được xem xét đưa vào các ứng dụng chuyển đổi điện năng có hiệu suất cao nhất. Dòng CoolSiC 650V ra đời và củng cố nhận định này, khiến công nghệ SiC MOSFET trở nên hiệu quả hơn về mặt kinh tế đối với những ứng dụng chuyển đổi điện năng muốn đạt tới giới hạn của chúng về mặt hiệu suất.

René Mente
Kỹ sư cao cấp – Công ty Infineon Technologies

vcca2026
Tin bài khác
Điều khiển thông minh cho các mô hình lưới điện vi mô công nghiệp có mức độ tích hợp cao các nguồn điện năng từ năng lượng tái tạo

Điều khiển thông minh cho các mô hình lưới điện vi mô công nghiệp có mức độ tích hợp cao các nguồn điện năng từ năng lượng tái tạo

Trong những năm gần đây, giữa bối cảnh nhu cầu năng lượng điện trên toàn cầu ngày càng tăng và những thách thức môi trường ngày càng nghiêm trọng, dẫn đến mức tiêu thụ điện năng đã tăng nhanh hơn sản lượng điện năng.
Giảm mạnh chi phí dự phòng, Saigonbank đạt hơn 88 tỷ đồng lợi nhuận trong quý I

Giảm mạnh chi phí dự phòng, Saigonbank đạt hơn 88 tỷ đồng lợi nhuận trong quý I

Quý đầu tiên năm 2026, Saigonbank - ngân hàng có quy mô tài sản nhỏ nhất hệ thống lãi trước thuế hơn 88 tỷ đồng. Cho vay khách hàng hơn 22.000 tỷ đồng, nhóm nợ nghi ngờ có xu hướng giảm.
Liên hiệp Hội Việt Nam chủ trì hội nghị các đoàn dự Đại hội MTTQ Việt Nam khóa XI

Liên hiệp Hội Việt Nam chủ trì hội nghị các đoàn dự Đại hội MTTQ Việt Nam khóa XI

Căn cứ Thông tri số 10/TT-MTTQ-UB của Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam về việc triệu tập đại biểu dự Đại hội đại biểu toàn quốc MTTQ Việt Nam lần thứ XI, với vai trò là Trưởng các Đoàn của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, các tổ chức Liên hiệp, Liên hiệp Hội Việt Nam đã chủ trì tổ chức họp các đoàn để triển khai thực hiện thông tri của MTTQ Việt Nam.
BSR kỷ niệm 18 năm thành lập với nhiều phong trào thi đua trọng điểm

BSR kỷ niệm 18 năm thành lập với nhiều phong trào thi đua trọng điểm

Ngày 7/5/2026, Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) - đơn vị thành viên Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam), long trọng tổ chức chương trình “Đối thoại tháng 5” kết hợp Lễ phát động Tháng Công nhân - Tháng hành động về An toàn, vệ sinh lao động và Tháng cao điểm thúc đẩy phong trào đổi mới sáng tạo, gắn với kỷ niệm 18 năm Ngày thành lập Tổng công ty (9/5/2008-9/5/2026).
Bổ sung công nghệ đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị vào nhóm 10 công nghệ chiến lược quốc gia

Bổ sung công nghệ đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị vào nhóm 10 công nghệ chiến lược quốc gia

Thủ tướng Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 về Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược, trong đó đáng chú ý là việc bổ sung công nghệ đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị vào nhóm 10 công nghệ chiến lược quốc gia.
Ngân hàng MB lãi hơn 9.600 ngay trong Quý I/2026

Ngân hàng MB lãi hơn 9.600 ngay trong Quý I/2026

Quý I/2026, ngân hàng MB mang về hơn 9.600 tỷ đồng lãi trước thuế, tăng 15% so với cùng kỳ nhờ tăng trưởng hoạt động kinh doanh cốt lõi và mảng dịch vụ. Tổng tài sản hợp nhất đạt khoảng 1,61 triệu tỷ đồng, trong đó dư nợ cho vay lên tới 1,12 triệu tỷ đồng.
Phát triển hệ sinh thái Robot và Drone “make in Vietnam”: Một cách tiếp cận chiến lược cho TP.HCM trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu

Phát triển hệ sinh thái Robot và Drone “make in Vietnam”: Một cách tiếp cận chiến lược cho TP.HCM trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu

Robot và drone đang chuyển dịch từ các hệ thống tự động hóa truyền thống sang các hệ thống vật lý thông minh có khả năng tự chủ, qua đó tái cấu trúc sâu sắc phương thức sản xuất và quản trị đô thị. Trong bối cảnh hiện nay, việc phát triển hệ sinh thái robotics không chỉ là lựa chọn công nghệ mà là một chiến lược phát triển mang tính nền tảng, gắn trực tiếp với năng lực cạnh tranh và mức độ tự chủ của nền kinh tế.
TP. Hồ Chí Minh trước bài toán tăng trưởng hai con số: không thể đi bằng "động cơ cũ"

TP. Hồ Chí Minh trước bài toán tăng trưởng hai con số: không thể đi bằng "động cơ cũ"

Mục tiêu tăng trưởng trên 10%/năm giai đoạn 2026–2030 đang đặt TP.HCM trước yêu cầu phải thay đổi căn bản mô hình phát triển. Khi các dư địa tăng trưởng truyền thống dần thu hẹp, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số được xem là “động cơ mới” quyết định khả năng bứt phá của đô thị đầu tàu của cả nước.
Chạm 18: Lễ tri ân và trưởng thành của học sinh Chuyên KHXH&NV trở lại với nhiều cảm xúc

Chạm 18: Lễ tri ân và trưởng thành của học sinh Chuyên KHXH&NV trở lại với nhiều cảm xúc

Trở lại với chủ đề “Solaria”, Lễ tri ân và trưởng thành “Chạm 18” hứa hẹn sẽ trở thành dấu mốc đáng nhớ của học sinh khối 12 Trường THPT Chuyên Khoa học Xã hội và Nhân văn trước khi chính thức khép lại tuổi học trò.
Trí tuệ nhân tạo và cuộc tái cấu trúc sức mạnh quốc gia

Trí tuệ nhân tạo và cuộc tái cấu trúc sức mạnh quốc gia

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang nổi lên như công nghệ nền tảng của thời đại mới. Nhưng nếu chỉ nhìn AI như một tiến bộ công nghệ, chúng ta sẽ bỏ lỡ điều cốt lõi hơn: AI đang tái cấu trúc cách các quốc gia tạo ra của cải, vận hành bộ máy và tổ chức quyền lực. Nói cách khác, AI không chỉ là công cụ, mà đang trở thành "hệ điều hành" mới của nền kinh tế và năng lực thực thi quốc gia. Trong bối cảnh đó, cuộc cạnh tranh giữa các quốc gia không còn đơn thuần là cuộc đua công nghệ, mà là cuộc đua về mô hình phát triển và khả năng tổ chức thực thi ở quy mô hệ thống.
vn-web
song-gia-tri