Tận dụng tiềm năng của Silicon Carbide trong các bộ chuyển đổi công suất

vcca
19/05/2021 10:11
Các công nghệ chất bán dẫn bang rộng (WBG) như silicon carbide (SiC) đã xuất hiện để ứng dụng trong các bộ nguồn xung (SMPS) có các thành phần ký sinh được cải thiện cho những nhà thiết kế có nhu cầu.
aa

Trong nhiều thập kỷ qua, ngành sản xuất chất bán dẫn không ngừng cải tiến các thành phần trong silicon MOSFET nhằm đáp ứng nhu cầu của các nhà thiết kế bộ chuyển đổi mạch điện. Sự kết hợp giữa quy định của một số chính phủ và nhu cầu thị trường về công nghệ xanh làm nảy sinh nhu cầu về các sản phẩm dùng để xây dựng các giải pháp tiết kiệm điện năng và có thiết kế nhỏ gọn.

Trong bối cảnh đó, các công nghệ chất bán dẫn băng rộng (WBG) như silicon carbide (SiC) đã xuất hiện để ứng dụng trong các bộ nguồn xung (SMPS) có các thành phần ký sinh được cải thiện cho những nhà thiết kế có nhu cầu. Khi SiC MOSFET 650V xuất hiện, bổ sung thêm cho danh mục linh kiện công suất rời 1200V hiện có, SiC trở thành lựa chọn hấp dẫn hơn đối với các ứng dụng trước đây chưa từng được nghĩ đến.

SiC MOSFET ngày càng được sử dụng rộng rãi trong các ứng dụng đạt đến phạm vi kilowatt, thực hiện mọi chức năng từ cấp điện cho hệ thống viễn thông và máy chủ, đến cung cấp sạc ắc-quy cho thị trường xe điện đang phát triển. Điều hấp dẫn của chất bán dẫn này nằm ở độ bền vượt trội so với đối thủ silicon, cùng với khả năng ứng dụng trong các cấu trúc chuyển mạch cứng ở chế độ dòng điện liên tục (CCM) của bộ điều chỉnh hệ số công suất (PFC) mà có sử dụng Diode bên trong khóa bán dẫn. Ngoài ra, tính năng hỗ trợ tần số chuyển mạch cao của chất bán dẫn này hướng đến xu hướng sử dụng các bộ chuyển đổi công suất nhỏ gọn hơn.

Cân nhắc ưu nhược điểm của linh kiện SiC chính là lý do khiến các nhà thiết kế phải dành thời gian tìm hiểu tường tận hơn cũng như cân nhắc đến việc chuyển sang các cấu trúc mạch mới. Đây không phải là việc đơn giản là thay thế 1-1 và sử dụng, nó có thể dẫn tới giảm hiệu suất của bộ biến đổi công suất hơn là tăng hiệu suất.

Ngoài ra cũng cần nhắc tới kháng nhiệt, từ lõi tới vỏ linh kiện. Ở đây, CoolMOS có lợi thế hơn một chút khi có giá trị 0,8K/W (IPW60R070CFD7) so với 1,0K/W của CoolSiC (IMW65R048M1H) do kích thước chip CoolSiC nhỏ hơn. Tuy nhiên, nhược điểm về nhiệt này được chứng minh là không đáng kể trong thiết kế thực tế.

Điện trở dẫn ngang bằng với Silicon ở cùng nhiệt độ hoạt động

Lợi ích mà các nhà thiết kế thấy được nằm ở các thông số như điện trở khi đóng mạch, RDS(on). CoolSiC có hệ số nhân (κ) thấp hơn khoảng 1,13 so với 1,67 của CoolMOS ở 100°C. Điều này có nghĩa là ở cùng nhiệt độ hoạt động của lõi linh kiện CoolSiC 84mΩ đạt được RDS(on) tương tự như linh kiện CoolMOS 57mΩ. Như vậy cũng có nghĩa là nếu chỉ so sánh RDS(on) trong bảng số liệu kỹ thuật của thiết bị Silicon và SiC, chúng ta không thể có được bức tranh toàn cảnh. Ở nhiệt độ thấp các linh kiện CoolSiC mang lại nhiều lợi ích hơn so với silicon do có điện ngưỡng V(BR)DSS cao hơn, do có độ thay đổi ít phụ thuộc vào nhiệt độ. Đặc điểm này rất hữu ích trong các ứng dụng đặt ngoài trời hoặc khởi động trong môi trường nhiệt độ thấp.

tan dung tiem nang cua silicon carbide trong cac bo chuyen doi cong suat
Hình 1: RDS (on) chuẩn hóa khi TJ thay đổi.
Mức ảnh hưởng của nhiệt độ lên RDS (on) đối với CoolSiC thấp hơn CoolMOS nên giá trị điện trở khi dẫn ở mức nhiệt độ hoạt động đặc trưng là tương đương

CoolSiC MOSFET có thể sử dụng chung các IC lái EiceDRIVER™ tương tự như đã sử dụng từ trước đến nay trong các thiết kế silicon MOSFET. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, do chênh lệch về đặc tính truyền (ID so với VGS), nên mức điện áp cổng (VGS) của các thiết bị này cần được lái ở giá trị 18 V thay vì giá trị 12V đặc trưng vốn được sử dụng ở CoolMOS. Do đó, RDS(on), theo bảng số liệu kỹ thuật, sẽ giảm khoảng 18% so với khi được lái ở điện áp 15V.

Nếu thiết kế cho phép sử dụng IC lái mới thì tốt nhất nên xem xét phiên bản Có ngưỡng chống thấp áp cao hơn, trong khoảng 13V, để đảm bảo rằng SiC MOSFET và hệ thống có thể hoạt động an toàn trong bất kỳ điều kiện hoạt động bất thường nào của ứng dụng. Một ưu điểm khác của là đặc tính truyền ít chịu ảnh hưởng của nhiệt độ trong khoảng từ 25° đến 150°.

tan dung tiem nang cua silicon carbide trong cac bo chuyen doi cong suat

tan dung tiem nang cua silicon carbide trong cac bo chuyen doi cong suat
Hình 2: Đặc tính truyền ở 25°C (trái) và 150°C (phải) cho thấy ảnh hưởng thấp hơn đáng kể của linh kiện SiC so với linh kiện Silicon

Tránh điện áp cực cửa âm

Lưu ý tiếp theo là phải đảm bảo rằng điện áp cổng-nguồn (gate-source) không được mang giá trị âm quá lớn. Tốt nhất là không nên đặt giá trị âm cho điện áp mở mạch (turn-off). Thực tế, chúng ta không thể đảm bảo được giá trị này trừ khi giá trị này được xem xét trong quá trình thiết kế và được kiểm tra khi chế tạo nguyên mẫu. Việc VGS đạt tới giá trị thấp hơn -2V và có giá trị thời khoảng hơn 15ns có thể dẫn đến hiện tượng trôi điện áp ngưỡng cổng (VGS(th)) trong vòng đời ứng dụng.

Không chỉ vậy, giá trị RDS(on) cũng tăng lên, kéo theo giảm hiệu suất hệ thống trong suốt thời gian ứng dụng hoạt động. Nguyên nhân thứ nhất khiến VGS âm là do điện áp cổng-nguồn có tính cảm kháng dẫn tới giao động trong quá trình ngắt mạch. Điều này phát sinh do giá trị di/dt bên trong vòng điều khiển cực nguồn cao khi ngắt mạch. Nguyên nhân thứ hai thường gặp là do điện áp cổng-nguồn có tính điện dung khi đóng mạch, khởi nguồn từ giá trị chuyển mạch dv/dt cao của MOSFET thứ hai trong cấu hình bán cầu.

Những vấn đề như vậy trong thiết kế Silicon MOSFET thường được xử lý bằng cách đặt một điện trở giá trị cao giữa mạch lái và cổng MOSFET hoặc tìm cách khác để làm giảm giá trị di/dt và dv/dt. Thật đáng tiếc là những phương án này làm tăng tổn hao chuyển mạch, dẫn đến giảm hiệu suất hệ thống. Khi sử dụng linh kiện SiC, chỉ cần thêm mạch ghim điện áp đi-ốt giữa cổng (gate) và nguồn(source) sẽ giúp giải quyết vấn đề này.

Nếu vấn đề hoàn toàn là do cảm ứng thì phương pháp ưu tiên là tách nguồn chung thành nguồn công suất và nguồn mạch lái cùng với đi-ốt mạch ghim và sử dụng bất kỳ chân Kelvin nào nếu có. MOSFET có chân Kelvin được đặc biệt khuyên dùng trong bất kỳ ứng dụng nào có cường độ dòng điện lớn. Ví dụ: Trong bộ nguồn 3,3kW Totem Pole PFC cường độ dòng điện mở mạch có thể đạt từ 25A đến 30A. Khi sử dụng CoolSiC IMZA65R048M1H, năng lượng EON tổn hao sẽ thấp hơn tới ba lần so với linh kiện như IMWA65R048M1H không có chân Kelvin.

tan dung tiem nang cua silicon carbide trong cac bo chuyen doi cong suat
Hình 3: Để ngăn điện áp cổng của Sic MOSFET không âm, cần xem xét sử dụng mạch ghim đi-ốt, phân chia nguồn nhiễu và linh kiện có chân Kelvin

Tăng hiệu suất trên 99%
CoolSiC MOSFET cũng có mức điện dung đầu ra COSS cao hơn so với silicon MOSFET ở mức điện áp cực máng-cực nguồn (Drain-Source) VDS, trên khoảng 50V. Đặc điểm này giúp giảm Gai điện áp khi mở mạch và thực sự mang lại lợi thế cho CoolSiC.

Đối với cả hai công nghệ, VDS, max cực đại được đặt ở mức 80% so với ngưỡng giới hạn trong bảng số liệu kỹ thuật. Linh kiện CoolMOS đòi hỏi phải có điện trở cổng giá trị cao mới đạt được yêu cầu này và do đó, làm giảm hiệu suất như đã được đề cập, nhưng thiết kế CoolSiC cho phép đạt được giá trị này mà không cần gắn điện trở.

Đặc điểm này cũng giúp đơn giản hóa thiết kế, bố cục cũng như cách thức sử dụng. Việc có đạt được lợi ích như vậy hay không còn tùy thuộc vào các giá trị ký sinh tổng thể của thiết kế mà các nhà thiết kế có thể làm được.

Đặc tính QOSS của công nghệ SiC cũng mang lại lợi ích cho các cấu trúc chuyển mạch cứng và cộng hưởng. Với mức nạp năng lượng thấp hơn 75% so với MOSFET silicon, SiC cũng yêu cầu xả ít hơn, một yếu tố ảnh hưởng đến giá trị năng lượng tổn hao Eon trong bộ PFC totem pole ở chế độ CCM.

Mặc dù thông số Qrr ở linh kiện CoolMOS cải thiện gấp 10 lần so với dòng CFD/CFD7 thế hệ trước, nhưng ở CoolSiC, thông số này thậm chí còn cải thiện thêm 5 đến 10 lần nữa so với dòng sản phẩm này. Điều này có nghĩa là khi sử dụng các linh kiện 48mΩ, chúng ta có thể đạt mức hiệu suất trên 99% đối với bộ PFC totem pole CCM công suất 3,3kW trong khi đó, nếu sử dụng CoolMOS trong thiết kế Dual boost PFC, hiệu suất cao nhất có thể đạt chỉ dừng ở mức 98,85%.

Và mặc dù các linh kiện SiC có chi phí cao hơn nhưng tổng số linh kiện trên mạch (BoM) giảm đi dẫn tới sau khi tính toán giữa hai phương án thiết kế cho kết quả là giải pháp SiC là giải pháp cạnh tranh hơn về chi phí, mang lại hiệu suất tới 99%.

tan dung tiem nang cua silicon carbide trong cac bo chuyen doi cong suat
Hình 4: Ngay cả khi dùng CoolSiC 99mOhm ở mạch totem pole PFC cũng đạt hiệu suất gần 99% vượt trội hơn hẳn so với phương án dùng dual boost PFC dùng CoolMOS tốt nhất.

Như vậy, mặc dù với những tiến bộ trong thiết kế, Silicon MOSFET đã đạt được những cải tiến đáng kể về các thông số ký sinh trong những năm qua, nhưng đặc tính vật lý cơ bản của silicon vẫn còn cần phải được cải tiến hơn nữa. Điều này làm hạn chế khả năng tiếp cận các thiết kế mạch đơn giản, mới mẻ và sáng tạo mà vốn có thể mở đường cho các thiết kế để phát triển năng lượng xanh bền vững.

SiC cũng tồn tại những hạn chế trong quá trình sử dụng và không phải tham số ký sinh nào cũng cho thấy SiC tốt hơn silicon. Tuy nhiên, những lợi thế mà SiC mang lại, cộng với sự bền bỉ của nó trong các ứng dụng chuyển mạch cứng, SiC đáng được xem xét đưa vào các ứng dụng chuyển đổi điện năng có hiệu suất cao nhất. Dòng CoolSiC 650V ra đời và củng cố nhận định này, khiến công nghệ SiC MOSFET trở nên hiệu quả hơn về mặt kinh tế đối với những ứng dụng chuyển đổi điện năng muốn đạt tới giới hạn của chúng về mặt hiệu suất.

René Mente
Kỹ sư cao cấp – Công ty Infineon Technologies

ar
Tin bài khác
Nhận định phiên giao dịch ngày 17/4: Có thể chốt lời từng phần

Nhận định phiên giao dịch ngày 17/4: Có thể chốt lời từng phần

VN-Index duy trì đà tăng nhờ lực kéo từ nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, song độ lan tỏa thị trường chưa cải thiện và áp lực rung lắc đang gia tăng khi tiến gần vùng kháng cự. Nhà đầu tư được khuyến nghị thận trọng, có thể chốt lời từng phần và hạn chế mua đuổi.
Hệ thống AI phân tích truyền động tại chỗ, tăng bảo mật dữ liệu cho doanh nghiệp

Hệ thống AI phân tích truyền động tại chỗ, tăng bảo mật dữ liệu cho doanh nghiệp

Trong bối cảnh các doanh nghiệp ngày càng quan tâm đến vấn đề chủ quyền dữ liệu, Siemens vừa giới thiệu giải pháp mới mang tên Drivetrain Analyzer Onsite (DTA Onsite) - hệ thống phân tích hiệu suất truyền động công nghiệp ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), cho phép xử lý toàn bộ dữ liệu ngay tại chỗ thay vì đưa lên đám mây.
DJI Osmo Pocket 4 lộ “át chủ bài”: Quay 4K/240fps - tính năng hiếm thấy ở phân khúc phổ thông

DJI Osmo Pocket 4 lộ “át chủ bài”: Quay 4K/240fps - tính năng hiếm thấy ở phân khúc phổ thông

Trước thềm ra mắt ngày 16/4, DJI Osmo Pocket 4 gây chú ý khi rò rỉ khả năng quay chậm 4K/240fps - một thông số vốn chỉ xuất hiện trên các hệ thống máy quay chuyên nghiệp đắt đỏ, mở ra kỳ vọng lớn cho cộng đồng làm vlog và sáng tạo nội dung.
Tử vi vòng quay công nghệ ngày 17/4/2026: Tuổi Tý tài lộc rủng rỉnh, tuổi Thân thiếu ổn định

Tử vi vòng quay công nghệ ngày 17/4/2026: Tuổi Tý tài lộc rủng rỉnh, tuổi Thân thiếu ổn định

Những bí ẩn của khoa học đời sống là "món ăn" tinh thần không thể thiếu trong cuộc sống của con người. Tử vi vòng quay công nghệ xem tử vi 12 con giáp ngày 17/4/2026 cho tất cả các tuổi nhằm dự đoán vận hạn về công danh, tiền bạc, tình duyên, sức khỏe...
Thị trường chứng khoán ngày 16/04: Tiếp tục “xanh vỏ đỏ lòng” trong phiên đáo hạn phái sinh

Thị trường chứng khoán ngày 16/04: Tiếp tục “xanh vỏ đỏ lòng” trong phiên đáo hạn phái sinh

Phiên giao dịch khép lại với mức tăng hơn 19 điểm của VN Index, qua đó đưa chỉ số tiến sát vùng 1.820 điểm. Tuy nhiên, đằng sau sắc xanh của chỉ số là một bức tranh kém đồng thuận khi số mã giảm áp đảo, dòng tiền tiếp tục tập trung vào nhóm trụ, đặc biệt là họ Vingroup, còn phần lớn cổ phiếu midcap và nhiều nhóm ngành khác vẫn giao dịch khá ì ạch.
VAA và ETEK hợp tác đổi mới sáng tạo, thúc đẩy đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao

VAA và ETEK hợp tác đổi mới sáng tạo, thúc đẩy đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao

Chiều 15/4, trong khuôn khổ phát triển Hệ sinh thái doanh nghiệp VAA, lãnh đạo Hội Tự động hóa Việt Nam (VAA) đã có buổi thăm và làm việc với Công ty Cổ phần Giải pháp Tự động hóa ETEK (ETEK), nhằm thống nhất các chiến lược hợp tác đổi mới sáng tạo, kết nối doanh nghiệp trong lĩnh vực khoa học công nghệ, thúc đẩy đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao lĩnh vực tự động hóa.
Sử dụng VNeID để kiểm tra, xác nhận SIM chính chủ từ 15/4

Sử dụng VNeID để kiểm tra, xác nhận SIM chính chủ từ 15/4

Thông tư số 08/2026/TT-BKHCN của Bộ Khoa học và Công nghệ (Bộ KH&CN) về hướng dẫn việc xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất, có hiệu lực từ ngày 15/4/2026. Việc xác thực thông tin thuê bao được triển khai nhằm siết chặt quản lý SIM không chính chủ - một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng tin nhắn rác, cuộc gọi rác và các hành vi lừa đảo trong thời gian qua.
“Chạm nghề phố cổ”: Đánh thức di sản thủ công trong không gian văn hóa Hà Nội

“Chạm nghề phố cổ”: Đánh thức di sản thủ công trong không gian văn hóa Hà Nội

Nhân dịp kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, chiều 15/4, tại Trung tâm Giao lưu Văn hóa Phố cổ Hà Nội, chuỗi hoạt động văn hóa - nghệ thuật với chủ đề “Chạm nghề phố cổ” chính thức khai mạc, mở ra không gian trải nghiệm sinh động về các nghề thủ công truyền thống giữa lòng Thủ đô.
Dấu ấn khoa học - công nghệ trong hành trình

Dấu ấn khoa học - công nghệ trong hành trình 'hồi sinh' mỏ Đại Hùng

Trong bối cảnh ngành dầu khí toàn cầu đối mặt với nhiều thách thức về suy giảm trữ lượng và yêu cầu ngày càng cao về hiệu quả khai thác, công trình "Nghiên cứu ứng dụng khoa học công nghệ có tính sáng tạo đột phá để khôi phục, mở rộng và nâng cao hiệu quả thăm dò khai thác mỏ Đại Hùng" đã nổi lên như một điển hình tiêu biểu của Việt Nam.
Nhận định phiên giao dịch ngày 16/4: Ưu tiên nắm giữ cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt

Nhận định phiên giao dịch ngày 16/4: Ưu tiên nắm giữ cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt

VN-Index vượt mốc 1.800 điểm trong phiên 15/4 nhưng diễn biến thị trường vẫn phân hóa, dòng tiền chủ yếu tập trung ở nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn trong khi áp lực chốt lời gia tăng ở nhiều ngành. Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư được khuyến nghị ưu tiên nắm giữ các cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt và triển vọng tăng trưởng rõ ràng.
song-gia-tri