Tận dụng tiềm năng của Silicon Carbide trong các bộ chuyển đổi công suất

vcca
19/05/2021 10:11
Các công nghệ chất bán dẫn bang rộng (WBG) như silicon carbide (SiC) đã xuất hiện để ứng dụng trong các bộ nguồn xung (SMPS) có các thành phần ký sinh được cải thiện cho những nhà thiết kế có nhu cầu.
aa

Trong nhiều thập kỷ qua, ngành sản xuất chất bán dẫn không ngừng cải tiến các thành phần trong silicon MOSFET nhằm đáp ứng nhu cầu của các nhà thiết kế bộ chuyển đổi mạch điện. Sự kết hợp giữa quy định của một số chính phủ và nhu cầu thị trường về công nghệ xanh làm nảy sinh nhu cầu về các sản phẩm dùng để xây dựng các giải pháp tiết kiệm điện năng và có thiết kế nhỏ gọn.

Trong bối cảnh đó, các công nghệ chất bán dẫn băng rộng (WBG) như silicon carbide (SiC) đã xuất hiện để ứng dụng trong các bộ nguồn xung (SMPS) có các thành phần ký sinh được cải thiện cho những nhà thiết kế có nhu cầu. Khi SiC MOSFET 650V xuất hiện, bổ sung thêm cho danh mục linh kiện công suất rời 1200V hiện có, SiC trở thành lựa chọn hấp dẫn hơn đối với các ứng dụng trước đây chưa từng được nghĩ đến.

SiC MOSFET ngày càng được sử dụng rộng rãi trong các ứng dụng đạt đến phạm vi kilowatt, thực hiện mọi chức năng từ cấp điện cho hệ thống viễn thông và máy chủ, đến cung cấp sạc ắc-quy cho thị trường xe điện đang phát triển. Điều hấp dẫn của chất bán dẫn này nằm ở độ bền vượt trội so với đối thủ silicon, cùng với khả năng ứng dụng trong các cấu trúc chuyển mạch cứng ở chế độ dòng điện liên tục (CCM) của bộ điều chỉnh hệ số công suất (PFC) mà có sử dụng Diode bên trong khóa bán dẫn. Ngoài ra, tính năng hỗ trợ tần số chuyển mạch cao của chất bán dẫn này hướng đến xu hướng sử dụng các bộ chuyển đổi công suất nhỏ gọn hơn.

Cân nhắc ưu nhược điểm của linh kiện SiC chính là lý do khiến các nhà thiết kế phải dành thời gian tìm hiểu tường tận hơn cũng như cân nhắc đến việc chuyển sang các cấu trúc mạch mới. Đây không phải là việc đơn giản là thay thế 1-1 và sử dụng, nó có thể dẫn tới giảm hiệu suất của bộ biến đổi công suất hơn là tăng hiệu suất.

Ngoài ra cũng cần nhắc tới kháng nhiệt, từ lõi tới vỏ linh kiện. Ở đây, CoolMOS có lợi thế hơn một chút khi có giá trị 0,8K/W (IPW60R070CFD7) so với 1,0K/W của CoolSiC (IMW65R048M1H) do kích thước chip CoolSiC nhỏ hơn. Tuy nhiên, nhược điểm về nhiệt này được chứng minh là không đáng kể trong thiết kế thực tế.

Điện trở dẫn ngang bằng với Silicon ở cùng nhiệt độ hoạt động

Lợi ích mà các nhà thiết kế thấy được nằm ở các thông số như điện trở khi đóng mạch, RDS(on). CoolSiC có hệ số nhân (κ) thấp hơn khoảng 1,13 so với 1,67 của CoolMOS ở 100°C. Điều này có nghĩa là ở cùng nhiệt độ hoạt động của lõi linh kiện CoolSiC 84mΩ đạt được RDS(on) tương tự như linh kiện CoolMOS 57mΩ. Như vậy cũng có nghĩa là nếu chỉ so sánh RDS(on) trong bảng số liệu kỹ thuật của thiết bị Silicon và SiC, chúng ta không thể có được bức tranh toàn cảnh. Ở nhiệt độ thấp các linh kiện CoolSiC mang lại nhiều lợi ích hơn so với silicon do có điện ngưỡng V(BR)DSS cao hơn, do có độ thay đổi ít phụ thuộc vào nhiệt độ. Đặc điểm này rất hữu ích trong các ứng dụng đặt ngoài trời hoặc khởi động trong môi trường nhiệt độ thấp.

tan dung tiem nang cua silicon carbide trong cac bo chuyen doi cong suat
Hình 1: RDS (on) chuẩn hóa khi TJ thay đổi.
Mức ảnh hưởng của nhiệt độ lên RDS (on) đối với CoolSiC thấp hơn CoolMOS nên giá trị điện trở khi dẫn ở mức nhiệt độ hoạt động đặc trưng là tương đương

CoolSiC MOSFET có thể sử dụng chung các IC lái EiceDRIVER™ tương tự như đã sử dụng từ trước đến nay trong các thiết kế silicon MOSFET. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, do chênh lệch về đặc tính truyền (ID so với VGS), nên mức điện áp cổng (VGS) của các thiết bị này cần được lái ở giá trị 18 V thay vì giá trị 12V đặc trưng vốn được sử dụng ở CoolMOS. Do đó, RDS(on), theo bảng số liệu kỹ thuật, sẽ giảm khoảng 18% so với khi được lái ở điện áp 15V.

Nếu thiết kế cho phép sử dụng IC lái mới thì tốt nhất nên xem xét phiên bản Có ngưỡng chống thấp áp cao hơn, trong khoảng 13V, để đảm bảo rằng SiC MOSFET và hệ thống có thể hoạt động an toàn trong bất kỳ điều kiện hoạt động bất thường nào của ứng dụng. Một ưu điểm khác của là đặc tính truyền ít chịu ảnh hưởng của nhiệt độ trong khoảng từ 25° đến 150°.

tan dung tiem nang cua silicon carbide trong cac bo chuyen doi cong suat

tan dung tiem nang cua silicon carbide trong cac bo chuyen doi cong suat
Hình 2: Đặc tính truyền ở 25°C (trái) và 150°C (phải) cho thấy ảnh hưởng thấp hơn đáng kể của linh kiện SiC so với linh kiện Silicon

Tránh điện áp cực cửa âm

Lưu ý tiếp theo là phải đảm bảo rằng điện áp cổng-nguồn (gate-source) không được mang giá trị âm quá lớn. Tốt nhất là không nên đặt giá trị âm cho điện áp mở mạch (turn-off). Thực tế, chúng ta không thể đảm bảo được giá trị này trừ khi giá trị này được xem xét trong quá trình thiết kế và được kiểm tra khi chế tạo nguyên mẫu. Việc VGS đạt tới giá trị thấp hơn -2V và có giá trị thời khoảng hơn 15ns có thể dẫn đến hiện tượng trôi điện áp ngưỡng cổng (VGS(th)) trong vòng đời ứng dụng.

Không chỉ vậy, giá trị RDS(on) cũng tăng lên, kéo theo giảm hiệu suất hệ thống trong suốt thời gian ứng dụng hoạt động. Nguyên nhân thứ nhất khiến VGS âm là do điện áp cổng-nguồn có tính cảm kháng dẫn tới giao động trong quá trình ngắt mạch. Điều này phát sinh do giá trị di/dt bên trong vòng điều khiển cực nguồn cao khi ngắt mạch. Nguyên nhân thứ hai thường gặp là do điện áp cổng-nguồn có tính điện dung khi đóng mạch, khởi nguồn từ giá trị chuyển mạch dv/dt cao của MOSFET thứ hai trong cấu hình bán cầu.

Những vấn đề như vậy trong thiết kế Silicon MOSFET thường được xử lý bằng cách đặt một điện trở giá trị cao giữa mạch lái và cổng MOSFET hoặc tìm cách khác để làm giảm giá trị di/dt và dv/dt. Thật đáng tiếc là những phương án này làm tăng tổn hao chuyển mạch, dẫn đến giảm hiệu suất hệ thống. Khi sử dụng linh kiện SiC, chỉ cần thêm mạch ghim điện áp đi-ốt giữa cổng (gate) và nguồn(source) sẽ giúp giải quyết vấn đề này.

Nếu vấn đề hoàn toàn là do cảm ứng thì phương pháp ưu tiên là tách nguồn chung thành nguồn công suất và nguồn mạch lái cùng với đi-ốt mạch ghim và sử dụng bất kỳ chân Kelvin nào nếu có. MOSFET có chân Kelvin được đặc biệt khuyên dùng trong bất kỳ ứng dụng nào có cường độ dòng điện lớn. Ví dụ: Trong bộ nguồn 3,3kW Totem Pole PFC cường độ dòng điện mở mạch có thể đạt từ 25A đến 30A. Khi sử dụng CoolSiC IMZA65R048M1H, năng lượng EON tổn hao sẽ thấp hơn tới ba lần so với linh kiện như IMWA65R048M1H không có chân Kelvin.

tan dung tiem nang cua silicon carbide trong cac bo chuyen doi cong suat
Hình 3: Để ngăn điện áp cổng của Sic MOSFET không âm, cần xem xét sử dụng mạch ghim đi-ốt, phân chia nguồn nhiễu và linh kiện có chân Kelvin

Tăng hiệu suất trên 99%
CoolSiC MOSFET cũng có mức điện dung đầu ra COSS cao hơn so với silicon MOSFET ở mức điện áp cực máng-cực nguồn (Drain-Source) VDS, trên khoảng 50V. Đặc điểm này giúp giảm Gai điện áp khi mở mạch và thực sự mang lại lợi thế cho CoolSiC.

Đối với cả hai công nghệ, VDS, max cực đại được đặt ở mức 80% so với ngưỡng giới hạn trong bảng số liệu kỹ thuật. Linh kiện CoolMOS đòi hỏi phải có điện trở cổng giá trị cao mới đạt được yêu cầu này và do đó, làm giảm hiệu suất như đã được đề cập, nhưng thiết kế CoolSiC cho phép đạt được giá trị này mà không cần gắn điện trở.

Đặc điểm này cũng giúp đơn giản hóa thiết kế, bố cục cũng như cách thức sử dụng. Việc có đạt được lợi ích như vậy hay không còn tùy thuộc vào các giá trị ký sinh tổng thể của thiết kế mà các nhà thiết kế có thể làm được.

Đặc tính QOSS của công nghệ SiC cũng mang lại lợi ích cho các cấu trúc chuyển mạch cứng và cộng hưởng. Với mức nạp năng lượng thấp hơn 75% so với MOSFET silicon, SiC cũng yêu cầu xả ít hơn, một yếu tố ảnh hưởng đến giá trị năng lượng tổn hao Eon trong bộ PFC totem pole ở chế độ CCM.

Mặc dù thông số Qrr ở linh kiện CoolMOS cải thiện gấp 10 lần so với dòng CFD/CFD7 thế hệ trước, nhưng ở CoolSiC, thông số này thậm chí còn cải thiện thêm 5 đến 10 lần nữa so với dòng sản phẩm này. Điều này có nghĩa là khi sử dụng các linh kiện 48mΩ, chúng ta có thể đạt mức hiệu suất trên 99% đối với bộ PFC totem pole CCM công suất 3,3kW trong khi đó, nếu sử dụng CoolMOS trong thiết kế Dual boost PFC, hiệu suất cao nhất có thể đạt chỉ dừng ở mức 98,85%.

Và mặc dù các linh kiện SiC có chi phí cao hơn nhưng tổng số linh kiện trên mạch (BoM) giảm đi dẫn tới sau khi tính toán giữa hai phương án thiết kế cho kết quả là giải pháp SiC là giải pháp cạnh tranh hơn về chi phí, mang lại hiệu suất tới 99%.

tan dung tiem nang cua silicon carbide trong cac bo chuyen doi cong suat
Hình 4: Ngay cả khi dùng CoolSiC 99mOhm ở mạch totem pole PFC cũng đạt hiệu suất gần 99% vượt trội hơn hẳn so với phương án dùng dual boost PFC dùng CoolMOS tốt nhất.

Như vậy, mặc dù với những tiến bộ trong thiết kế, Silicon MOSFET đã đạt được những cải tiến đáng kể về các thông số ký sinh trong những năm qua, nhưng đặc tính vật lý cơ bản của silicon vẫn còn cần phải được cải tiến hơn nữa. Điều này làm hạn chế khả năng tiếp cận các thiết kế mạch đơn giản, mới mẻ và sáng tạo mà vốn có thể mở đường cho các thiết kế để phát triển năng lượng xanh bền vững.

SiC cũng tồn tại những hạn chế trong quá trình sử dụng và không phải tham số ký sinh nào cũng cho thấy SiC tốt hơn silicon. Tuy nhiên, những lợi thế mà SiC mang lại, cộng với sự bền bỉ của nó trong các ứng dụng chuyển mạch cứng, SiC đáng được xem xét đưa vào các ứng dụng chuyển đổi điện năng có hiệu suất cao nhất. Dòng CoolSiC 650V ra đời và củng cố nhận định này, khiến công nghệ SiC MOSFET trở nên hiệu quả hơn về mặt kinh tế đối với những ứng dụng chuyển đổi điện năng muốn đạt tới giới hạn của chúng về mặt hiệu suất.

René Mente
Kỹ sư cao cấp – Công ty Infineon Technologies

ar
Tin bài khác
Tiêu chuẩn ISA/IEC 62443 và vai trò của yếu tố con người trong an ninh mạng công nghiệp

Tiêu chuẩn ISA/IEC 62443 và vai trò của yếu tố con người trong an ninh mạng công nghiệp

Trong kỷ nguyên số hóa sản xuất, an ninh mạng không còn chỉ là vấn đề của hệ thống công nghệ thông tin (IT) mà đã trở thành yếu tố sống còn đối với các hệ thống công nghệ vận hành (OT). Khác với môi trường IT truyền thống, nơi rủi ro chủ yếu liên quan đến dữ liệu, các hệ thống OT liên quan trực tiếp đến quy trình vật lý, thiết bị sản xuất và an toàn con người. Chính vì vậy, tiêu chuẩn ISA/IEC 62443 đang ngày càng được các chuyên gia tư vấn an ninh mạng công nghiệp lựa chọn như một nền tảng quan trọng để bảo vệ hệ thống và đảm bảo vận hành ổn định.
Tử vi vòng quay công nghệ ngày 12/4/2026: Tuổi Tuất khá thăng trầm, tuổi Dần vấp phải trở ngại

Tử vi vòng quay công nghệ ngày 12/4/2026: Tuổi Tuất khá thăng trầm, tuổi Dần vấp phải trở ngại

Những bí ẩn của khoa học đời sống là "món ăn" tinh thần không thể thiếu trong cuộc sống của con người. Tử vi vòng quay công nghệ xem tử vi 12 con giáp ngày 12/4/2026 cho tất cả các tuổi nhằm dự đoán vận hạn về công danh, tiền bạc, tình duyên, sức khỏe...
Các quốc gia cần chủ động dự trữ năng lượng trước sức ép biến động địa chính trị

Các quốc gia cần chủ động dự trữ năng lượng trước sức ép biến động địa chính trị

Biến động địa chính trị tại Trung Đông đang gây áp lực lớn lên thị trường năng lượng, đẩy giá dầu và chi phí logistics tăng cao. Vì vậy, các quốc gia cần có giải pháp xây dựng chiến lược năng lượng dài hạn để chủ động về năng lượng. Đó là nội dung chính trong cuộc Hội thảo “Biến động địa - chính trị và chiến lược đảm bảo năng lượng” diễn ra ngày 9/4, do Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh tổ chức.
Doanh nghiệp Việt ứng phó với khủng hoảng năng lượng như thế nào?

Doanh nghiệp Việt ứng phó với khủng hoảng năng lượng như thế nào?

Trong khuôn khổ Hội thảo “Biến động địa chính trị và chiến lược bảo đảm năng lượng” do Viện Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh vừa tổ chức tại Hà Nội, các doanh nghiệp đang chịu ảnh hưởng trực tiếp về thiếu hụt năng lượng từ biến động địa chính trị Trung Đông, cùng các chuyên gia kinh tế đã mổ xẻ tác động của biến động giá xăng dầu tới nền kinh tế, tìm giải pháp để giải quyết thách thức.
Doanh nghiệp Việt Nam đang ở đâu trên bản đồ năng lực công nghệ?

Doanh nghiệp Việt Nam đang ở đâu trên bản đồ năng lực công nghệ?

Trong khi chuyển đổi số và công nghiệp 4.0 trở thành những khái niệm quen thuộc, câu hỏi quan trọng hơn lại ít được trả lời: năng lực công nghệ thực sự của doanh nghiệp Việt Nam đang ở mức nào? Từ những doanh nghiệp AI, nhà máy bán tự động đến dây chuyền robot hóa, bức tranh cho thấy một thực tế nhiều tầng nấc - nơi doanh nghiệp đang nỗ lực vươn lên, nhưng vẫn đối mặt với những giới hạn không dễ vượt qua.
Kết nối chuỗi cung ứng toàn cầu: “Thời điểm vàng” cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam

Kết nối chuỗi cung ứng toàn cầu: “Thời điểm vàng” cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam đứng trước cơ hội lớn để bứt phá. Tuy nhiên, để chuyển hóa cơ hội thành lợi ích thực chất, yêu cầu đặt ra là phải nâng cao năng lực, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe.
Thống nhất dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam

Thống nhất dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam

Chính phủ ban hành Nghị quyết số 90/NQ-CP về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam.
Thúc đẩy sản xuất thông minh bằng robot tự hành và hệ sinh thái số

Thúc đẩy sản xuất thông minh bằng robot tự hành và hệ sinh thái số

Tại MACH 2026, ABB Robotics sẽ giới thiệu loạt giải pháp tự động hóa tiên tiến, tập trung vào việc nâng cao năng suất, tăng tính linh hoạt và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số trong ngành sản xuất. Sự kiện này đánh dấu bước tiến mới trong việc tích hợp robot tự hành đa năng (AVR) và các công cụ kỹ thuật số vào hệ sinh thái sản xuất hiện đại.
Cáp đa dẫn đảm bảo hoạt động của hệ thống trong môi trường khắc nghiệt

Cáp đa dẫn đảm bảo hoạt động của hệ thống trong môi trường khắc nghiệt

Với thiết kế chắc chắn đáp ứng hoặc vượt quá tiêu chuẩn UL, cáp điện tử, âm thanh, điều khiển và đo lường cổ điển đa lõi của Belden đảm bảo thời gian hoạt động lâu dài của hệ thống trong môi trường khắc nghiệt.
Hơn 6.500 lượt khách trong ngày khai mạc, Vietnam Expo 2026 lan tỏa sức hút toàn cầu

Hơn 6.500 lượt khách trong ngày khai mạc, Vietnam Expo 2026 lan tỏa sức hút toàn cầu

Với quy mô hơn 500 gian hàng, quy tụ hàng trăm doanh nghiệp trong và ngoài nước, Vietnam Expo 2026 không chỉ là điểm hẹn xúc tiến thương mại thường niên mà còn khẳng định vai trò “bệ phóng” giúp doanh nghiệp Việt mở rộng thị trường, tăng cường kết nối và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
song-gia-tri