Cuộc khủng hoảng trên thị trường lao động do đại dịch Covid 19 đã khiến các doanh nghiệp quan tâm hơn đến việc áp dụng các công nghệ kỹ thuật số. Tuy nhiên, phạm vi áp dụng bị hạn chế bởi hầu hết người lao động đều thiếu các kỹ năng phù hợp. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải đầu tư vào việc nâng cao trình độ sử dụng công nghệ cho người lao động.
Đại dịch Covid 19 đã định hình lại thị trường lao động toàn cầu, khiến gia tăng nhu cầu đổi mới liên quan đến số hóa và tin học hóa nơi làm việc. Đổi lại, điều này sẽ dẫn đến cả việc cắt giảm cũng như tạo ra các vị trí mới để tuyển dụng. Kết luận này có thể được rút ra từ báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) “Tương lai việc làm 2021” (The Future of Jobs 2021), trong đó đã đưa ra dự báo về sự phát triển của thị trường lao động đến năm 2025. Nó dựa trên cuộc khảo sát các nhà lãnh đạo doanh nghiệp: CEO, chiến lược gia và lãnh đạo nhân sự từ 300 doanh nghiệp vừa và lớn thuộc 15 lĩnh vực của nền kinh tế, với tổng số 8 triệu người.
Doanh nghiệp sẽ làm gì khi thiếu nhân viên có các kỹ năng cần thiết (% doanh nghiệp được khảo sát)
Giám đốc điều hành WEF Saadia Zahidi cho biết: “Đại dịch COVID-19 đã thúc đẩy sự xuất hiện của những gì được coi là tương lai của thị trường lao động. Việc tự động hóa ngày càng cao và tác động của suy thoái kinh tế gây ra bởi đại dịch Covid 19 đã làm trầm trọng thêm sự bất bình đẳng trong thị trường lao động. Cửa sổ cơ hội mà sự thay đổi tạo ra cho hoạt động kinh doanh đang nhanh chóng đóng lại ”.
Cho đến nay 55% quốc gia trên thế giới đã áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả của đại dịch, trong đó hầu hết các giải pháp bao gồm việc đình chỉ hoặc hạn chế hoạt động của một số doanh nghiệp. Trong ngắn hạn, điều này đã gây ra sự gia tăng tỷ lệ thất nghiệp tương đương với mức tăng kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Đến năm 2010 tỷ lệ thất nghiệp đạt đỉnh 8,5%, sau đó bắt đầu giảm và đến cuối năm 2019 giảm xuống mức trung bình 5% ở các nước OECD (Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế). Nhưng trong nửa đầu năm 2020, tỷ lệ thất nghiệp trên thế giới theo Tổ chức Lao động Quốc tế đã tăng lên mức trung bình là 6,6%. Theo dự báo của OECD, con số này có thể tiếp tục tăng, đạt tới 8,9% vào cuối năm 2021.
Đại dịch không chỉ dẫn đến giảm số lượng việc làm mà còn đẩy nhanh quá trình chuyển đổi của các doanh nghiệp. Ví dụ, trong số các nhà lãnh đạo doanh nghiệp được khảo sát trong quá trình nghiên cứu, hơn 80% báo cáo rằng doanh nghiệp của họ đang đẩy nhanh quá trình tự động hóa quy trình làm việc và sẽ mở rộng việc sử dụng công nghệ từ xa. Một nửa số người được hỏi cho biết họ có ý định đẩy nhanh quá trình tự động hóa nơi làm việc trong doanh nghiệp của họ, 42% khác cho biết họ đang số hóa các quy trình liên quan đến đào tạo nhân viên.
Các doanh nghiệp được khảo sát cũng chỉ ra rằng họ đang tìm cách tái cấu trúc chuỗi giá trị của mình (55%). Kết quả của các quá trình này theo ước tính của các nhà tuyển dụng đến năm 2025, số lượng công việc thực hiện các nhiệm vụ thông thường sẽ giảm từ 15,4% xuống 9% và tỷ lệ công việc đòi hỏi kỹ năng sáng tạo sẽ tăng từ 7,8% lên 13,5% trên tổng số lao động.
Dựa trên những con số này, các nhà phân tích của WEF dự đoán rằng 85 triệu việc làm có thể bị thay thế vào năm 2025 do sự thay đổi trong phân công lao động giữa con người và máy móc, trong khi 97 triệu việc làm mới có thể xuất hiện phù hợp với sự phân công lao động mới giữa con người, máy móc và thuật toán. Mọi người sẽ có nhu cầu ở các vị trí yêu cầu các kỹ năng quản lý, tư vấn, ra quyết định, giao tiếp và tương tác. Các kỹ năng chính mà các nhà tuyển dụng tin rằng sẽ phát triển theo nhu cầu vào năm 2025 bao gồm tư duy phản biện và phân tích cũng như giải quyết vấn đề. Đồng thời, năm nay lần đầu tiên những người được hỏi nói về tầm quan trọng của các kỹ năng quản lý bản thân, chẳng hạn như học tập tích cực, tính kiên trì, khả năng chịu đựng căng thẳng và sự nhanh nhẹn. Trong số các kỹ năng chuyên môn được yêu cầu nhiều nhất sẽ là các lĩnh vực tiếp thị sản phẩm, tiếp thị kỹ thuật số và tương tác giữa con người với máy tính.
Tuy nhiên, tiềm năng của các doanh nghiệp để chuyển đổi sản xuất sử dụng công nghệ mới bị hạn chế bởi sự thiếu kỹ năng của người lao động. Việc thiếu nhân sự có trình độ sẽ buộc các nhà tuyển dụng phải mở rộng các chương trình đào tạo lại và đào tạo nâng cao. Nếu bây giờ, theo các doanh nghiệp, họ có sẵn cho 62% nhân viên, thì đến năm 2025, mức độ tăng trưởng của họ sẽ thêm 11% nữa. Dự kiến, các chương trình đào tạo của các tổ chức sẽ kết hợp các cách tiếp cận khác nhau: với sự tham gia của các chuyên gia trong và ngoài doanh nghiệp, các công nghệ và công cụ đào tạo mới để đạt được các kỹ năng mới. Hiện chỉ có 42% nhân viên tham gia đào tạo lại và đào tạo nâng cao với sự hỗ trợ của người sử dụng lao động. Tuy nhiên, các nhà tuyển dụng tin rằng việc có được các kỹ năng mới nên trở thành một phần thiết yếu của quy trình làm việc – và số lượng các kỹ năng đó đã tăng từ 65% vào năm 2018 lên 94%.
Theo nghiên cứu, các nhà tuyển dụng chủ yếu dựa vào năng lực nội bộ để cung cấp các khóa đào tạo: họ hy vọng sẽ cung cấp tới 39% các khóa đào tạo tại văn phòng của họ. Tuy nhiên, việc đào tạo này sẽ được bổ sung bởi các nền tảng trực tuyến (16% khối lượng đào tạo) và các chuyên gia tư vấn bên ngoài (11% khối lượng đào tạo). Xu hướng sử dụng đào tạo lại trực tuyến tăng lên do những hạn chế về đào tạo trực tiếp kể từ khi đại dịch COVID-19 bắt đầu. Ví dụ: dữ liệu mới từ nền tảng trực tuyến Coursera cho tháng 4, tháng 5 và tháng 6 năm 2020 (quý 2) báo hiệu sự gia tăng đáng kể trong việc sử dụng học trực tuyến. Trên thực tế, số lượng người tìm kiếm các cơ hội học tập trực tuyến đã tăng gấp bốn lần và số lượng dịch vụ được cung cấp bởi các nhà tuyển dụng đã tăng gấp năm lần.
Theo các doanh nghiệp, họ thiếu rất nhiều nhân sự có trình độ cho các vị trí sáng tạo. Khi được hỏi về quá trình tuyển dụng những người đủ năng lực để đảm nhiệm các vai trò chiến lược mới, các nhà lãnh đạo doanh nghiệp luôn nhận thấy khó khăn trong việc tìm kiếm các nhà phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo cũng như các nhà phát triển phần mềm và ứng dụng.
Trung bình, những người trả lời khảo sát ước tính rằng khoảng 40% người lao động sẽ yêu cầu đào tạo lại trong sáu tháng hoặc ít hơn. Con số này cao hơn đối với người lao động trong ngành tiêu dùng và chăm sóc sức khỏe, nơi mà người sử dụng lao động có xu hướng dựa vào các chu kỳ đào tạo lại ngắn hạn. Tỷ lệ lao động có thể được đào tạo lại trong sáu tháng thấp hơn trong các ngành dịch vụ tài chính và năng lượng, nơi người sử dụng lao động mong muốn đào tạo lại nhiều lao động hơn. “Một số lượng đáng kể các nhà lãnh đạo doanh nghiệp hiểu rằng việc đào tạo lại có hiệu quả về chi phí và mang lại lợi nhuận cao không chỉ cho doanh nghiệp mà còn cho toàn xã hội. Các doanh nghiệp hy vọng rằng bằng cách này sẽ có thể giữ chân và phân bổ lại gần 50% công nhân do việc mở rộng công nghệ và tự động hóa”. Trung bình, phần lớn (66%) các nhà tuyển dụng được khảo sát mong muốn tập trung đầu tư vào phát triển chuyên môn và đào tạo lại nhân viên trong vòng một năm.
Thu Phương (T/H từ kommersant.ru)
