Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh: mối quan hệ mật thiết cho phát triển quốc gia bền vững

Chiều 28/5, tại Hà Nội, Diễn đàn Cấp cao Chuyển đổi số Việt Nam – Châu Á 2024 (Vietnam – Asia DX Summit 2024) với chủ đề: “Chuyển đổi số, Chuyển đổi xanh, Phát triển kinh tế số” đã được khai mạc. Diễn đàn do Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA) tổ chức, dưới sự bảo trợ của Bộ Thông tin và Truyền thông.
• Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh tác động toàn diện đến công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Chuyển đổi số thì cần phải xanh

Phát biểu tại sự kiện, Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng chuyển đổi số và chuyển đổi xanh sẽ là hai chuyển đổi quan trọng bậc nhất của đầu thế kỷ 21. Muốn chuyển đổi xanh thì phải dùng chuyển đổi số và muốn chuyển đổi số cũng phải dùng chuyển đổi xanh. Hai chuyển đổi này sẽ đảm bảo cho một quốc gia phát triển nhanh và bền vững.

Việt Nam đã xác định chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là lựa chọn chiến lược, động lực chính của tăng trưởng kinh tế. Năm 2020, kinh tế xanh đã đóng góp khoảng 2% GDP của Việt Nam với tốc độ tăng trưởng trên 10%, và cùng năm này, kinh tế số của Việt Nam đã đóng góp 12% GDP. Nhưng đến năm 2023, kinh tế số theo tính toán của Bộ Thông tin và Truyền thông đã đóng góp 16,5% GDP và với tốc độ tăng trưởng trên 20% một năm. Hiện nay, hai chuyển đổi số và xanh có tốc độ tăng trưởng cao hơn tốc độ tăng trưởng GDP của đất nước từ 2 đến 4 lần.

Theo ước tính của cơ quan năng lượng quốc tế IEA, các trung tâm dữ liệu trong năm 2022 đã tiêu thụ khoảng 240 đến 340 tỷ kWh. Tương đương với 1 đến 1,3% nhu cầu điện năng toàn cầu và đang tiếp tục tăng lên rất nhanh.

Hiện nay, tiêu thụ điện của toàn ngành công nghiệp công nghệ thông tin và truyền thông chiếm từ 6 đến 10% tổng tiêu thụ điện năng thế giới và thải ra 3,7% tổng lượng khí thải nhà kính. Số liệu này được dự báo sẽ tăng gấp đôi vào năm 2025 và ước tính khoảng 14% tổng lượng khí thải CO₂ trên toàn cầu vào năm 2040. Bởi vậy chuyển đổi số phải dùng các công nghệ xanh.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, chuyển đổi số là để tạo ra một loại tài nguyên mới là dữ liệu. Lần đầu tiên trong lịch sử phát triển của mình, con người thay vì tiêu dùng và làm cạn kiệt tài nguyên thì tạo ra tài nguyên mới. Trước đây càng phát triển thì càng làm cạn kiệt tài nguyên. Ngày nay càng phát triển thì càng sinh ra nhiều tài nguyên.

Chia sẻ tại diễn đàn, ông Trương Gia Bình, Chủ tịch Hội đồng sáng lập Vinasa, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn FPT cũng cho rằng, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số đang là xu hướng chuyển dịch tất yếu của thế giới, hướng tới phát triển bền vững. Chuyển đổi số – chuyển đổi xanh đang là cặp song sinh chuyển đổi quan trọng nhất. Muốn xanh phải dùng số – không có số thì không thể chuyển nhanh.

Theo ông Trương Gia Bình, để khai thác tiềm năng chuyển đổi số – chuyển đổi xanh, tạo ra phát triển kép về cả kinh tế số và kinh tế xanh, Việt Nam cần đi tiên phong phát triển các lĩnh vực: trí tuệ nhân tạo, chíp bán dẫn, xe điện thông minh, công nghệ xanh, và cần tập trung nhân lực, tài chính cho những lĩnh vực công nghệ trọng điểm này.

Sáu việc cần làm để chuyển đổi số, chuyển đổi xanh

Phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn, Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang cho biết, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế hướng tới phát triển bền vững là xu thế tất yếu của thế giới. Đây là con đường ngắn nhất, rẻ nhất đi đến tương lai tươi sáng cho Việt Nam.

Thời gian qua, Việt Nam đã đạt được không ít những thành tựu trong ứng dụng công nghệ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Nhưng bên cạnh đó vẫn tồn tại một số hạn chế mà Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang cho rằng cần phải thay đổi. Đó là tình trạng vẫn có những người, kể cả người có trách nhiệm còn chưa quan tâm đến chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; vẫn còn một bộ phận không thích sự minh bạch khi ứng dụng công nghệ, và Việt Nam chưa có cơ chế, chính sách tạo ra đường băng để các doanh nghiệp công nghệ cất cánh; hạ tầng số, nền tảng cho tăng trưởng xanh dù có sự phát triển nhưng còn chưa đáp ứng yêu cầu; nguồn lực cho chuyển đổi số chưa được ưu tiên, chưa được ứng xử như một lĩnh vực tiên phong,…

Chính vì vậy, trong thời gian tới cần thực hiện sáu việc sau:

Thứ nhất, cần có sự nhìn nhận đúng mức, đúng mực về chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, tư tưởng phải thông để tự tin làm, dành sự ưu tiên cho lĩnh vực và cũng để mọi người dám dấn thân.

Thứ hai, phải chú trọng đầu tư hạ tầng số, nhất là khu vực có nhu cầu và sự ảnh hưởng phát triển, ví dụ như các khu trung tâm, khu kinh tế, khu công nghiệp và phải có thứ tự ưu tiên, vì không có đủ kinh phí để đầu tư tất cả cùng một lúc.

Thứ ba, phải huy động nguồn lực ngoài bởi vì ngân sách không thể kham nổi tất cả mọi việc và chỉ nên chiếm một tỷ trọng nhỏ và có tính chất mồi trước.

Thứ tư, nỗ lực đào tạo nhân lực chất lượng cao, kêu gọi các tập đoàn, doanh nghiệp cùng đào tạo, cùng sử dụng để nhanh chóng đáp ứng nhu cầu.

Thứ năm, xây dựng cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tham gia lĩnh vực này, đặc biệt là những doanh nghiệp startup với tinh thần là chấp nhận rủi ro và chấp nhận mạo hiểm.

Thứ sáu, phải cố gắng từng bước đứng trên vai người khổng lồ. Tức là khai thác tận dụng tốt những thành tựu của thế giới, thông qua hợp tác quốc tế, thông quan mạng lưới chuyên gia.

Hương Duyên

Vietnam – Asian DX Summit 2024 diễn ra trong hai ngày 28 – 29/5 với 7 phiên Hội nghị chuyên đề, triển lãm nền tảng giải pháp số và hoạt động kết nối giao thương, dự kiến thu hút sự tham dự của hơn 2.000 lượt đại biểu là các lãnh đạo, chuyên gia đến từ 17 nền kinh tế trong khu vực, 35 tỉnh thành phố trên cả nước.