Trong bối cảnh đại dịch Covid-19 đang diễn ra phức tạp và sự xuất hiện của các công nghệ mới, việc phát triển các mô hình kinh doanh mới là điều cần thiết để giúp các doanh nghiệp Việt Nam khắc phục được những khó khăn cũng như bắt kịp được xu hướng chung của Thế giới. Ngày nay, kinh tế số trở thành lĩnh vực phát triển quan trọng và được nhiều quốc gia nghiên cứu ứng dụng. Với Việt Nam, phát triển kinh tế số là cơ hội lớn để thu hẹp khoảng cách với các nước phát triển.
• Kinh tế số – Chìa khóa của tăng trưởng trong bối cảnh bình thường mới
• Quy mô kinh tế số Việt Nam đạt 21 tỷ USD
Triển vọng to lớn của nền kinh tế số Việt Nam
Phát biểu trong hội thảo chuyên đề “Phát triển các mô hình kinh doanh mới trong tiến trình kinh doanh mới”, TS. Nguyễn Thành Phong, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Kinh tế Trung ương cho biết: Việc tận dụng hiệu quả các cơ hội của cuộc Cách mạng Công nghiệp 4.0 đem lại sẽ giúp nước ta đẩy mạnh quá trình đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế gắn với việc thực hiện các đột phá chiến lược và công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển mạnh mẽ kinh tế số dựa trên tiến bộ của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng năm 2030 đã xác định mục tiêu Việt Nam thuộc nhóm 50 nước dẫn đầu về chính phủ điện tử, liên quan đến phát triển kinh tế số, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Trong những năm qua, chính phủ, các bộ ngành và địa phương đã xây dựng, triển khai thực hiện một số chính sách nhằm thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp công nghệ thông tin. Cơ sở hạ tầng viễn thông được xây dựng đồng bộ, kinh tế số được hình thành phát triển nhanh, ngày càng trở thành một phần quan trọng của nền kinh tế. Công nghệ số được ứng dụng trong các ngành công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ. Nền tảng số và internet đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm, thu nhập, tiện ích, nâng cao chất lượng của sống của người dân. Việc xây dựng chính phủ điện tử, tiến tới chính phủ số được triển khai quyết liệt vào bước đầu đạt được những kết quả tích cực.
Ông Nguyễn Thành Phong dẫn báo cáo nền kinh tế Đông Nam Á năm 2019 của Google Temasek chỉ ra rằng, nền kinh tế số Việt Nam đạt trị giá 12 tỷ Đô la, đóng góp 5% GDP quốc gia và dự đoán chạm mốc 43 tỷ đô la vào năm 2025. Nền kinh tế số Việt Nam cùng Indonesia đang dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng trong khu vực Đông Nam Á. Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh là 2 trong 7 đô thị dẫn đầu khu vực về phát triển kinh tế số.
Nhờ có nền kinh tế số mà các ngành nghề kinh doanh sôi động từ thương mai điện tử, quảng cáo trực tuyến trên các trang mạng xã hội (Facebook, Instagram), giải trí (Netflix), giao thông vận tải (Uber, Grab), đến phân phối ban buôn, bán lẻ (Lazada, Shopee). Cụ thể, quy mô thị trường thương mại điện tử đạt khoảng 5 tỷ đô la, du lịch trực tuyến đạt 4 tỷ đô, truyền thông trực tuyến đạt 3 tỷ đô la, gọi xe công nghệ đạt 1 tỷ đô. Việt Nam cũng trở thành nơi đón nhận nguồn vốn đầu tư đứng thứ 3 trong khu vực từ các công ty hoạt động trên nền tảng công nghệ thông tin.
Trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Đảng và Nhà nước ta luôn xác định khoa học công nghệ là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội một cách nhanh chóng và bền vững. Ông Nguyễn Thế Quang, Phó Cục trưởng, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương cho rằng, Cách mạng Công nghiệp 4.0 và sự xuất hiện của các công nghệ mới đánh dấu sự phát triển vượt bậc trong việc phát triển các mô hình kinh doanh mới. Trong bối cảnh đó, kinh tế số trở thành xu hướng phát triển quan trọng và được nhiều quốc gia nghiên cứu ứng dụng. Với Việt Nam, phát triển kinh tế số là cơ hội lớn để thu hẹp khoảng cách với các nước phát triển.
Thời gian vừa qua, nước ta ghi nhận sự phát triển nổi bật của các mô hình kinh doanh mới dựa trên các nền tảng công nghệ, đóng góp lớn vào sự phát triển của nền kinh tế nói chung và ngành thương mại điện tử nói riêng.
Kinh tế số Việt Nam vẫn còn những mặt hạn chế
Hiện tại, kinh tế số phát triển tại Việt Nam vẫn chủ yếu phụ thuộc vào các nền tảng có sẵn của thế giới. Những ứng dụng phát triển bởi các công ty Việt Nam còn hạn chế và mới chỉ tập trung vào các nền tảng thương mại điện tử. Mức độ chủ động tham gia phát triển nền kinh tế kinh doanh tại Việt Nam còn nhiều yếu kém và có phần tự phát. Thể chế , chính sách còn nhiều bất cập. Cơ cấu, chất lượng nguồn nhân lực chưa đạt yêu cầu. Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo chưa thực sự là động lực phát triển kinh tế-xã hội. Quá trình chuyển đổi số quốc gia còn chậm, thiếu chủ động do hạ tầng phục vụ còn nhiều hạn chế. Việc đấu tranh với tội phạm, bảo đảm an ninh mạng gặp nhiều thách thức.
Đại dịch Covid-19 với những diễn biến phức tạp, khó kiểm soát đã ảnh hưởng nặng nề đến tất cả các nền kinh tế toàn cầu; tăng trưởng kinh tế và thương mại, đầu tư quốc tế có xu hướng giảm.
Theo đánh giá của ngân hàng Thế giới (World Bank), so với một số nước khác, đầu tư vào dữ liệu cơ sở hạ tầng ở Việt Nam đang bị tụt hậu, quá trình chuyển đổi số ở các cơ quan và chính quyền các cấp vẫn còn bị phân tán, không đồng nhất.
Cũng tại hội thảo, các chuyên gia đã cùng nhau thảo luận các vấn đề trong quá trình xây dựng nền kinh tế số như: Ngân hàng số và đổi mới trong dịch vụ tài chính; Số hóa nền thương mại nội địa bằng thế mạnh thương mại điện tử; Chuyển đổi số trong ngành bất động sản; Nội dung số và truyền thông số.
Duy Anh
Hội thảo “Phát triển các mô hình kinh doanh mới trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” được diễn ra vào sáng ngày 11/11. Hội thảo nằm trong khuôn khổ Diễn đàn cấp cao thường niên lần thứ ba về Công nghiệp 4.0 do Ban Kinh tế Trung ương chủ trì, phối hợp với Bộ Công thương và Bộ khoa học và Công nghệ tổ chức.
Hội thảo tập trung phân tích, chia sẻ chuyên sâu xoay quanh những vấn đề về bối cảnh và các xu thế lớn của công nghiệp hóa-hiện đại hóa trên thế giới và trong khu vực, từ đó nhận diện và đưa ra những tư duy và tiếp cận mới về các vấn đề phát triển kinh tế số, những kinh nghiệm quốc tế, tận dụng nền tảng công nghệ để chuyển đổi số trong các ngành dịch vụ nhằm thúc đẩy sự phục hồi hậu Covid-19 trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
