Trước khi Quốc hội tiến hành biểu quyết, trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật Báo chí (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết bản dự thảo sau rà soát và hoàn thiện đã đáp ứng đúng mục tiêu sửa đổi, bám sát chủ trương đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật. Các quy định được thiết kế theo hướng rõ ràng, ngắn gọn, dễ hiểu, dễ thực hiện, phù hợp với thực tiễn và bảo đảm tính khả thi; đồng thời làm rõ nhiệm vụ, quyền hạn của từng cơ quan, tổ chức, cá nhân và đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động báo chí.
Những điểm mới nổi bật của Luật Báo chí (sửa đổi)
Thứ nhất, luật xác định rõ 4 loại hình báo chí hiện nay gồm: báo chí in, báo chí điện tử, phát thanh và truyền hình. Theo đó, phát thanh và truyền hình được làm rõ là hai loại hình độc lập, thay cho cách gọi quen thuộc “báo nói”, “báo hình”.
Thứ hai, luật bổ sung các chính sách phát triển báo chí và cơ chế bảo đảm nguồn lực thực thi. Điều 9 Luật báo chí (sửa đổi) quy định Nhà nước có chính sách đầu tư có trọng tâm, trọng điểm vào đào tạo - bồi dưỡng chuyên môn, phát triển nhân lực cho chuyển đổi số báo chí, quản lý hoạt động báo chí, nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ hiện đại. Nhà nước cũng thúc đẩy phát triển nền tảng số báo chí quốc gia, hạ tầng dữ liệu báo chí số và các công cụ giám sát hoạt động báo chí trên không gian mạng.
Song song, Nhà nước đặt hàng, giao nhiệm vụ, hỗ trợ cước vận chuyển, chi phí đăng tải, truyền dẫn, phát sóng để báo chí thực hiện nhiệm vụ chính trị, an ninh - quốc phòng, thông tin đối ngoại, tuyên truyền về tình trạng khẩn cấp, truyền thông chính sách; phục vụ thiếu nhi, người khiếm thính, khiếm thị, đồng bào vùng dân tộc thiểu số, vùng khó khăn, miền núi, biên giới, hải đảo và các nhiệm vụ trọng yếu khác theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
Về ưu đãi thuế, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành quy định báo chí được hưởng thuế suất 10%. Trước đây ưu đãi này chỉ áp dụng cho báo chí in, còn các loại hình khác phải chịu mức 20%.
Thứ ba, luật làm rõ điều kiện hoạt động báo chí, cơ chế cấp phép và mô hình tổ chức.
Khoản 5 Điều 15 quy định cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện là đơn vị có nhiều loại hình báo chí, có cơ quan trực thuộc và được hưởng cơ chế tài chính đặc thù; được thành lập theo Chiến lược phát triển và quản lý hệ thống báo chí do Thủ tướng phê duyệt.
Đối với cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã chỉ đạo, chỉnh lý cụm từ “cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện” thành “cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện” để bảo đảm tính chính xác và phù hợp với phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật.
Khoản 4 Điều 26 cho phép lãnh đạo cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện được kiêm nhiệm lãnh đạo một hoặc nhiều cơ quan báo chí trực thuộc.
Khoản 7 Điều 15 giao Chính phủ quy định chi tiết cơ chế tài chính đặc thù cho từng cơ quan báo chí chủ lực, phù hợp với mức độ tự chủ.
Thứ tư, luật quy định cụ thể về thẻ nhà báo, trách nhiệm pháp lý đối với nội dung thông tin và quyền yêu cầu cải chính, gỡ bỏ thông tin vi phạm trên các nền tảng.
Thứ năm, luật hoàn thiện quy định về quản lý hoạt động báo chí trên không gian mạng và điều chỉnh hành vi ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động báo chí.
 |
| Sáng 10/12, Quốc hội thông qua luật Báo chí sửa đổi. Ảnh: Thanh niên |
Quy định mới về cấp thẻ nhà báo
Luật yêu cầu người được cấp thẻ nhà báo lần đầu phải có tối thiểu 2 năm công tác liên tục tại cơ quan báo chí tính đến thời điểm xét cấp và đã hoàn thành lớp bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí, đạo đức nghề nghiệp. Đối với lãnh đạo cơ quan báo chí đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đồng ý bổ nhiệm, điều kiện này không áp dụng.
Về quyền cung cấp thông tin, cơ quan báo chí và nhà báo có quyền và nghĩa vụ không tiết lộ nguồn tin, trừ khi có yêu cầu bằng văn bản của: Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân, Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh và tương đương trở lên, Thủ trưởng Cơ quan điều tra Bộ Công an, Thủ trưởng Cơ quan điều tra Công an cấp tỉnh phục vụ cho công tác điều tra, truy tố, xét xử tội phạm.
Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân, Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh và tương đương trở lên, Thủ trưởng Cơ quan điều tra Bộ Công an, Thủ trưởng Cơ quan điều tra Công an cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức bảo vệ người cung cấp thông tin.
Các cơ quan bảo vệ pháp luật có trách nhiệm phối hợp với Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân, Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh và tương đương trở lên, Thủ trưởng Cơ quan điều tra Bộ Công an, Thủ trưởng Cơ quan điều tra Công an cấp tỉnh bảo vệ người cung cấp thông tin.
Luật mới loại trừ đối tượng làm việc tại cơ quan tạp chí khoa học khỏi danh sách được cấp thẻ nhà báo.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội lý giải rằng đội ngũ này chủ yếu thực hiện biên tập, phản biện bài báo khoa học, không tác nghiệp báo chí, nên không cần thẻ nhà báo. Luật cũng khẳng định tạp chí khoa học hoạt động theo chức năng khoa học, không thực hiện nhiệm vụ báo chí.
Hiện cả nước có khoảng 5.200 tổ chức khoa học - công nghệ được phép thành lập tạp chí khoa học, mỗi tạp chí có hội đồng biên tập gồm các nhà khoa học nhưng không làm báo. Vì vậy, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho rằng việc không cấp thẻ nhà báo không ảnh hưởng đến hoạt động chuyên môn của các tạp chí này.
| Một số ý kiến đề nghị thí điểm mô hình tổ hợp hoặc tập đoàn báo chí chủ lực đa phương tiện tại Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh. Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho biết, hiện Chính phủ đã giao Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổng kết Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí, đồng thời dự kiến trình cấp có thẩm quyền xem xét tiếp tục triển khai một số quan điểm của Quy hoạch và bổ sung những quan điểm mới. Trong đó có đề xuất cho phép Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh thành lập cơ quan báo chí chủ lực đa phương tiện. Trên cơ sở chỉ đạo và phê duyệt của cấp có thẩm quyền, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ cụ thể hóa nội dung này trong Chiến lược phát triển và quản lý hệ thống báo chí, bảo đảm tính khả thi, đồng bộ và phù hợp với định hướng phát triển báo chí quốc gia. |
