Nền khoa học công nghệ hiện đại tạo vị thế bền vững

Bộ Nông nghiệp và Môi trường ký kết văn bản hợp tác phát triển khoa học, công nghệ, và đổi mới sáng tạo với nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường - Ảnh: VGP/Đỗ Hương

Tầm nhìn chiến lược từ Nghị quyết 57

TS. Nguyễn Phú Tiến (Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số Quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ) nhấn mạnh tinh thần "đột phá" trong Nghị quyết 57-NQ/TW, ban hành ngày 22/12/2024, phản ánh khát vọng đưa Việt Nam vươn lên bằng khoa học công nghệ và nhân lực chất lượng cao. Nghị quyết xác định 5 quan điểm nền tảng, coi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, và chuyển đổi số là động lực chính cho lực lượng sản xuất, không chỉ là nhiệm vụ kỹ thuật mà còn là yêu cầu chính trị - xã hội. Các văn bản như Nghị quyết 03 (2024), Nghị quyết 71 (2024), và Nghị định 88/2025/NĐ-CP cụ thể hóa mục tiêu đến năm 2030 đưa Việt Nam vào Top 50 Chính phủ số, dẫn đầu ASEAN về trí tuệ nhân tạo, có 5 doanh nghiệp công nghệ số đẳng cấp quốc tế, với kinh tế số chiếm 30% GDP; tầm nhìn 2045 hướng đến kinh tế số chiếm 50% GDP, trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao.

TS. Tiến nhấn mạnh nhân lực là trụ cột, yêu cầu người đứng đầu phải am hiểu công nghệ và chịu trách nhiệm trực tiếp. Bộ Khoa học và Công nghệ đang xây dựng văn bản quy định trách nhiệm lãnh đạo trong chuyển đổi số, kết hợp với các chương trình phổ cập kiến thức số, thu hút hàng chục triệu lượt tiếp cận. Chính sách tài chính và thể chế được đề xuất để tháo gỡ rào cản, thử nghiệm công nghệ mới, và tạo không gian sáng tạo an toàn cho doanh nghiệp và nhân tài.

TS. Phan Xuân Dũng (Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam) khẳng định không có quốc gia nào bền vững nếu thiếu nền khoa học công nghệ hiện đại. Với 3,7 triệu hội viên, trong đó hơn 2,2 triệu trí thức và 574 tổ chức khoa học, Liên hiệp đã huy động nguồn lực xã hội hóa lớn, hỗ trợ nghiên cứu trong nông nghiệp và môi trường. Ông kiến nghị tăng đặt hàng nghiên cứu, sử dụng kết quả khoa học, và truyền thông tri thức đến vùng sâu, vùng xa, tôn vinh trí thức để tạo động lực phát triển.

Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh Vương Quốc Tuấn cam kết tạo điều kiện thuận lợi để đưa các sáng kiến và giải pháp đột phá vào thực tiễn. Bắc Ninh chuyển đổi từ sản xuất truyền thống sang nông nghiệp công nghệ cao, thông minh, bền vững, ứng dụng cảm biến độ ẩm, tưới tự động, AI phân tích sâu bệnh, dữ liệu vệ tinh dự báo sản lượng, và truy xuất nguồn gốc qua mã QR. Tỉnh khuyến khích hợp tác công - tư trong lai tạo giống, phát triển nông nghiệp sinh thái, đô thị, gắn với thương mại, dịch vụ - du lịch, và xây dựng thương hiệu nông sản chất lượng cao. Về môi trường, Bắc Ninh xây dựng dữ liệu số về môi trường và đất đai, chuyển đổi quản lý sang số hóa, minh bạch, và đi đầu xử lý ô nhiễm tại làng nghề. Ông Tuấn nhấn mạnh phát triển nông nghiệp theo chiều sâu, thích ứng BĐKH và hội nhập quốc tế.

Bộ trưởng Đỗ Đức Duy: tập trung vào những lĩnh vực khoa học công nghệ có tiềm năng lớn – như công nghệ sinh học, công nghệ gen – nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm, tiết kiệm tài nguyên và tạo giá trị gia tăng cho ngành nông nghiệp và môi trường - Ảnh: VGP/Đỗ Hương

Bước ngoặt cho ngành Nông nghiệp và Môi trường

Nghị quyết 57-NQ/TW xác định nông nghiệp và môi trường là "địa bàn chiến lược" để triển khai đột phá, trong bối cảnh BĐKH, cạn kiệt tài nguyên và ô nhiễm môi trường gây áp lực lớn. Mô hình sản xuất truyền thống, dựa vào lao động thủ công và chi phí đầu vào cao, không còn phù hợp. Xu hướng nông nghiệp tuần hoàn, đa giá trị, chuyển đổi xanh, và chuyển đổi số ngày càng cấp thiết. Bộ trưởng Đỗ Đức Duy khẳng định: "Muốn thay đổi cục diện, phải đổi mới tư duy và cách làm, lấy khoa học công nghệ và chuyển đổi số làm nền tảng."

Thời gian qua, ngành đã đạt tiến bộ với nông nghiệp công nghệ cao, chăn nuôi thông minh, giám sát môi trường tự động, và số hóa dữ liệu đất đai, rừng, khí tượng. Tuy nhiên, để đạt "đột phá phát triển" theo Nghị quyết 57, vẫn còn nhiều việc phải làm. Bộ đã ban hành Quyết định số 503/QĐ-BNNMT (27/03/2025) với 7 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, tạo cơ hội để các đại biểu trao đổi, đề xuất giải pháp ưu tiên.

Tại hội nghị, Bộ trưởng Đỗ Đức Duy đề xuất 5 nhóm nội dung trọng tâm: Hoàn thiện thể chế và cải cách thủ tục hành chính, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông dòng chảy đổi mới trong khu vực công và tư, huy động hiệu quả nguồn lực trong và ngoài nước; Tập trung vào lĩnh vực khoa học công nghệ tiềm năng, như công nghệ sinh học và công nghệ gen, nâng cao chất lượng sản phẩm, tiết kiệm tài nguyên, và tạo giá trị gia tăng; Sắp xếp tổ chức khoa học công nghệ công lập, tinh gọn, hiệu quả, cạnh tranh, với cơ chế đặt hàng, đấu thầu gắn với thực tiễn và thương mại hóa; Phát triển nhân lực chất lượng cao, kết nối đào tạo, nghiên cứu, và ứng dụng, thu hút chuyên gia trong và ngoài nước, đặc biệt từ khu vực tư nhân; Thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, từ hoạch định chính sách, điều hành đến sản xuất, tiêu thụ, biến dữ liệu số và công nghệ số thành lợi thế cạnh tranh.

Bộ trưởng kỳ vọng hội nghị sẽ khởi đầu tích cực, thúc đẩy thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW vào thực tiễn. Với sự đồng hành của địa phương, doanh nghiệp, giới khoa học, và truyền thông, cùng quyết tâm hành động, ngành nông nghiệp và môi trường có thể bứt phá, hình thành động lực tăng trưởng mới trong kỷ nguyên số.

Trong khuôn khổ hội nghị, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã ký kết văn bản hợp tác phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo với Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam và Tổng hội Xây dựng Việt Nam. Những thỏa thuận này mở ra cơ hội hợp tác công - tư, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và thương mại hóa sản phẩm khoa học, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững.