SV_STARTUP 2026: khơi dậy tinh thần từ tiếp nhận tri thức đến kiến tạo giá trị

Thay đổi cách học để dẫn dắt tương lai

Phát biểu tại lễ khai mạc sáng 18/4, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia và khả năng thích ứng nhanh, bền vững với bối cảnh toàn cầu.

Theo Bộ trưởng, trong bối cảnh hiện nay, sự khác biệt giữa các quốc gia không còn nằm ở tài nguyên thiên nhiên hay chi phí lao động, mà ở năng lực tạo ra tri thức mới và chuyển hóa tri thức thành giá trị kinh tế. Điều này đặt ra yêu cầu phải có những thay đổi mang tính chiến lược trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo.

Giáo dục và đào tạo không chỉ dừng lại ở vai trò là dịch vụ phúc lợi xã hội nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, mà cần trở thành một hệ thống trực tiếp tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế. Từ đó, ngành giáo dục phải đổi mới mạnh mẽ, không chỉ về nội dung, phương pháp mà còn ở tư duy phát triển con người: từ tiếp nhận tri thức sang kiến tạo tri thức, từ thích ứng sang chủ động dẫn dắt sự thay đổi.

Năm nay, ngày hội quy tụ 135 dự án khởi nghiệp cùng hàng trăm thí sinh, chuyên gia, doanh nghiệp và hàng nghìn học sinh, sinh viên tham gia. Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết ông ấn tượng với sự đa dạng và tính ứng dụng thực tiễn của các dự án, trải rộng từ công nghệ xanh, trí tuệ nhân tạo đến các giải pháp hướng tới cộng đồng.

Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn phát biểu tại ngày hội. Ảnh: BAV

Nhắn gửi tới các bạn trẻ, Bộ trưởng cho rằng ngày hội là một dấu mốc quan trọng nhưng không phải đích đến cuối cùng. Ông khuyến khích học sinh, sinh viên thay đổi cách định vị bản thân, không chỉ học để tìm việc làm mà cần hướng tới làm chủ tri thức, nhận diện cơ hội và xây dựng bản lĩnh khởi nghiệp.

Bên cạnh đó, Bộ trưởng cũng nhấn mạnh tinh thần không ngại thất bại. Theo ông, trong hành trình khởi nghiệp, thất bại không phải là điểm kết thúc mà là một phần tất yếu của quá trình đi tới thành công. Giá trị lớn nhất mà các bạn trẻ nhận được không chỉ là giải thưởng, mà là tư duy đổi mới, năng lực giải quyết vấn đề phức hợp và khát vọng cống hiến được tích lũy qua trải nghiệm thực tế.

Không chỉ đào tạo, giáo dục phải tạo ra người tạo việc làm

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn khẳng định, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo trong nhà trường không còn là hoạt động mang tính bổ trợ, mà đã trở thành một phương thức giáo dục hiện đại, giúp người học hình thành năng lực phát triển và khả năng phát hiện, giải quyết các vấn đề từ thực tiễn.

Mục tiêu của khởi nghiệp trong giáo dục không chỉ dừng lại ở việc hình thành các doanh nghiệp mới, mà quan trọng hơn là tạo ra những thế hệ công dân có năng lực hành động, tư duy đổi mới và khát vọng đóng góp cho sự phát triển của đất nước. Mỗi dự án không chỉ dừng ở việc trình bày ý tưởng, mà cần làm rõ bài toán thực tiễn, bám sát nhu cầu thị trường, đồng thời hoàn thiện sản phẩm và mô hình triển khai theo hướng khả thi hơn. Ông nhấn mạnh, giá trị cốt lõi của chương trình không nằm ở số lượng giải thưởng, mà ở mức độ trưởng thành của dự án và khả năng tiếp tục phát triển sau ngày hội.

Các đại biểu thực hiện nghi thức Khai mạc Ngày hội Khởi nghiệp Quốc gia của học sinh, sinh viên lần thứ VIII. Ảnh: Bộ GD&ĐT

Người đứng đầu ngành giáo dục cũng cho rằng, thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp không thể chỉ dừng ở việc tổ chức các cuộc thi, mà đòi hỏi phải tái cấu trúc triết lý giáo dục và đào tạo. Theo đó, cần chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang quản trị hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Trong hệ sinh thái này, nhà trường phải đóng vai trò là nền tảng kết nối chặt chẽ giữa nhà trường - doanh nghiệp - Nhà nước. Các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp được xác định là mắt xích trung tâm, nơi tri thức không chỉ được tạo ra mà còn được thử nghiệm và thương mại hóa ngay trong quá trình đào tạo.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh vai trò của đội ngũ nhà giáo trong bối cảnh mới. Theo đó, giáo viên không chỉ là người truyền đạt kiến thức mà còn phải trở thành những tác nhân thúc đẩy thay đổi, góp phần định hình lại thước đo thành công của giáo dục.

“Thành công của một cơ sở đào tạo không chỉ được đo bằng tỷ lệ sinh viên có việc làm đúng chuyên môn, mà còn ở số lượng sinh viên có khả năng tạo việc làm, tạo ra giá trị mới và mở ra cơ hội cho người khác”, Bộ trưởng nêu rõ.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn chụp ảnh cùng các em học sinh, sinh viên tham gia Ngày hội. Ảnh: Bộ GD&ĐT

Để thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp lan tỏa sâu rộng, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp tục hoàn thiện thể chế, tạo hành lang pháp lý thuận lợi nhằm đưa các cơ sở giáo dục trở thành những trung tâm đổi mới sáng tạo thực chất. Đồng thời, ông kêu gọi sự đồng hành của doanh nghiệp, nhà đầu tư cũng như sự vào cuộc của các bộ, ngành, địa phương trong việc xây dựng môi trường và cơ chế hỗ trợ cho nhà trường, học sinh, sinh viên và đội ngũ giáo viên.