Từ năm 2026, tự chủ đại học, bỏ bằng tốt nghiệp THCS, sử dụng chung bộ sách giáo khoa

Thay vì cấp bằng THCS (bằng cấp II), học sinh sẽ được xác nhận tốt nghiệp vào học bạ

Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục mà Quốc hội vừa thông qua, chính thức từ 1/1/2026, thay vì cấp bằng tốt nghiệp THCS, học sinh sẽ được xác nhận học xong cấp II vào học bạ.

Sau sửa đổi, văn bằng của hệ thống giáo dục quốc dân gồm: Bằng tốt nghiệp THPT; bằng trung học nghề; bằng trung cấp; bằng cao đẳng; bằng cử nhân; bằng thạc sĩ; bằng tiến sĩ; văn bằng chương trình đào tạo chuyên sâu của một số ngành, lĩnh vực đặc thù.

Chứng chỉ của hệ thống giáo dục quốc dân là văn bản thể hiện dưới dạng giấy hoặc số được cấp cho người học để xác nhận kết quả học tập sau khi được đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ học vấn, nghề nghiệp hoặc cấp cho người học dự thi lấy chứng chỉ theo quy định.

Như vậy, so với quy định hiện hành, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục bỏ việc cấp bằng tốt nghiệp THCS, viết vào học bạ cụm từ "hoàn thành chương trình THCS hoặc tương đương".

Theo đó, học sinh học hết chương trình giáo dục tiểu học, chương trình giáo dục THCS, đủ điều kiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ GDĐT thì được hiệu trưởng nhà trường xác nhận học bạ việc "hoàn thành chương trình THCS hoặc tương đương".

Học sinh học hết chương trình giáo dục THPT, đủ điều kiện theo quy định của Bộ trưởng Bộ GDĐT thì được dự thi, đạt yêu cầu thì được hiệu trưởng nhà trường cấp bằng tốt nghiệp THPT.

Trường hợp học sinh không dự thi hoặc thi không đạt yêu cầu thì được hiệu trưởng nhà trường cấp giấy chứng nhận hoàn thành chương trình giáo dục phổ thông. Giấy chứng nhận hoàn thành chương trình giáo dục phổ thông được sử dụng để đăng ký dự thi lấy bằng tốt nghiệp THPT khi người học có nhu cầu hoặc để theo học giáo dục nghề nghiệp và sử dụng trong trường hợp cụ thể theo quy định của pháp luật.

Dự thảo cũng quy định: Văn bằng, chứng chỉ được cấp dưới dạng bản giấy hoặc bản số, nhằm thúc đẩy triển khai các chủ trương về chuyển đổi số trong giáo dục.

Đáng chú ý, từ năm 2026, Bộ GDĐT chính thức bỏ cấp bằng THCS; dùng chung bộ SGK toàn quốc; điều chỉnh một số Luật sửa đổi về đào tạo đại học và đào tạo nghề. Ảnh minh họa

Thống nhất bộ sách giáo khoa (SGK) dùng chung quy mô toàn quốc

Quy định về SGK giáo dục phổ thông, Luật nêu rõ: Chính phủ quy định việc miễn phí SGK cho học sinh. Bộ trưởng Bộ GDĐT quyết định một bộ SGK giáo dục phổ thông sử dụng thống nhất toàn quốc.

Hội đồng quốc gia thẩm định SGK do Bộ trưởng Bộ GDĐT quy định và thành lập theo từng môn học, hoạt động giáo dục để thẩm định SGK. Hội đồng và thành viên Hội đồng chịu trách nhiệm về nội dung và chất lượng thẩm định.

Bộ trưởng Bộ GDĐT phê duyệt SGK để sử dụng trong cơ sở giáo dục phổ thông sau khi được Hội đồng quốc gia thẩm định SGK thẩm định và đánh giá xếp loại đạt; quy định tiêu chuẩn, quy trình biên soạn, chỉnh sửa SGK giáo dục phổ thông.

Tăng cường tự chủ đại học gắn với trách nhiệm giải trình

Cũng tại phiên họp Quốc hội Khóa XV (sáng 10/12), trong chương trình làm việc của Kỳ họp thứ 10, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Giáo dục đại học (sửa đổi). Dự thảo luật đã tiếp nhận 336 ý kiến góp ý trực tiếp, trong đó có 244 ý kiến của đại biểu Quốc hội, đồng thời tiếp thu hơn 3.000 ý kiến của Ủy ban Văn hóa và Xã hội.

Thông qua đó, Chính phủ đã khẩn trương hoàn thiện hồ sơ dự án luật và báo cáo chỉnh lý, tập trung vào 8 nhóm nội dung quan trọng nhằm tạo hành lang pháp lý đầy đủ, đồng bộ và phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục đại học trong giai đoạn mới. Một trong những nội dung trọng tâm là mở rộng quyền tự chủ đại học. Trong đó, đảm bảo Nhà nước và cơ sở giáo dục đại học cùng chia sẻ trách nhiệm phát triển hệ thống. Quy định mới hướng tới xây dựng mô hình tự chủ toàn diện, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về minh bạch, trách nhiệm giải trình và kiểm định chất lượng.

Về đại học vùng, dự thảo luật được chỉnh sửa theo hướng tăng hiệu quả quản trị, làm rõ chức năng điều phối chiến lược và rà soát giảm khâu trung gian theo tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW. Với trường đại học thành viên, Chính phủ hoàn thiện quy định về địa vị pháp lý, đảm bảo sự thống nhất giữa mô hình tổ chức của Đại học Quốc gia, đại học vùng và hệ thống giáo dục đại học nói chung, theo tinh thần tinh gọn bộ máy và tăng hiệu quả vận hành.

Bên cạnh đó, Luật sửa đổi cũng làm rõ việc đào tạo bác sĩ nội trú, chuyên khoa 1 và chuyên khoa 2; Đồng thời, đưa ra các chính sách đầu tư dài hạn, trong đó Nhà nước giữ vai trò chủ đạo hỗ trợ cơ sở giáo dục đại học công lập đào tạo các ngành mũi nhọn đạt chuẩn khu vực và quốc tế, đồng thời hỗ trợ có chọn lọc các trường đại học tư thục phát triển bền vững,…

Luật cho phép các trường đại học hợp tác với doanh nghiệp và viện nghiên cứu để triển khai các giải pháp công nghệ, đồng thời yêu cầu cơ sở giáo dục đại học thực hiện chuyển đổi số trong toàn bộ hoạt động quản trị và đào tạo.

Chính phủ đã hoàn thiện dự thảo nghị định quy định chi tiết thi hành luật, đảm bảo tuân thủ quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Hồ sơ, trình tự xây dựng chính sách được chuẩn hóa nhằm bảo đảm tính minh bạch và khả thi khi áp dụng.