Ấn bản đặc biệt “Kim Vân Kiều”: Hội tụ ba di sản lớn của văn hóa Việt

Nhân kỷ niệm 260 năm ngày sinh Đại thi hào Nguyễn Du, Danh nhân văn hóa thế giới (1765-1820), ngày 27/12, Công ty Cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam giới thiệu ấn bản đặc biệt Kim Vân Kiều, lần đầu công bố bộ tranh Kiều chưa từng ra mắt công chúng của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm.

Ấn bản được thực hiện nhằm tôn vinh giá trị trường tồn của kiệt tác văn chương dân tộc, đồng thời nhìn lại hành trình phiên âm, chú giải ra chữ quốc ngữ cũng như quá trình tiếp nhận Truyện Kiều trong đời sống tri thức, văn hóa Việt Nam suốt hơn hai thế kỷ qua.

Điểm đặc biệt của ấn bản này là sự kết hợp hiếm có giữa bản Kim Vân Kiều do học giả Nguyễn Văn Vĩnh dịch và chú giải sang quốc ngữ, kèm hệ thống minh họa nhân vật theo bản in năm 1923, với bộ tranh Kiều của họa sĩ Nguyễn Tư Nghiêm. Có thể xem đây là sự hội tụ của ba di sản lớn: di sản văn chương của Nguyễn Du, di sản quốc ngữ của Nguyễn Văn Vĩnh và di sản hội họa của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm.

Ấn bản "Kim Vân Kiều" đặc biệt có tranh của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm. Ảnh: NXB Nhã Nam

Học giả Nguyễn Văn Vĩnh là người đã phiên âm và ấn hành Kim Vân Kiều chữ quốc ngữ tại Hiệu Ích Ký từ năm 1913. Trong lời tựa bản tái bản năm 1915, ông nhấn mạnh mục đích “dịch cho đúng mà lưu lại một cái nền văn chương nước Nam”, đồng thời diễn giải các điển tích, câu chữ khó để “ai ai cũng hiểu những câu sâu sắc trong truyện Kiều”. Nỗ lực này được xem là một trong những công trình sớm và nghiêm túc, góp phần đưa Truyện Kiều đến với đông đảo độc giả quốc ngữ, đồng thời định hình cách đọc Kiều trong bối cảnh văn hóa mới đầu thế kỷ XX.

Ấn bản Kim Vân Kiều năm 2025 của Nhã Nam được tái bản dựa trên bản dịch và chú giải của Nguyễn Văn Vĩnh, in lần thứ bảy năm 1923 tại Hiệu Ích Ký (Hà Nội). Bản dịch này được đánh giá cao nhờ lối phiên âm sáng rõ, cùng hệ thống chú giải uyên bác nhưng tiết chế, giúp người đọc quốc ngữ cảm nhận trọn vẹn tài năng và nghệ thuật thơ của Nguyễn Du.

Đáng chú ý, ấn bản lần này lần đầu công bố 26 bức tranh Kiều của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm (1922-2016). Là một trong những gương mặt lớn của mỹ thuật Việt Nam hiện đại, Nguyễn Tư Nghiêm dành nhiều năm sáng tác tranh Kiều như một cuộc đối thoại giữa truyền thống và tinh thần hiện đại, giữa văn chương và hội họa, tạo nên một cách “đọc Kiều bằng hình ảnh” giàu sáng tạo và cá tính.

Tranh Kiều của danh họa Nguyễn Tư Nghiêm được giới thiệu trong sách. Ảnh: NXB Nhã Nam

Không đi theo lối minh họa trực tiếp cốt truyện, tranh Kiều của Nguyễn Tư Nghiêm tập trung khai thác chiều sâu tâm lý, tính cách và cảm xúc nhân vật. Theo giới nghiên cứu và phê bình mỹ thuật, phong cách hội họa của ông, thể hiện rõ qua loạt tranh Kiều được hình thành từ việc khai thác vốn nghệ thuật truyền thống dân tộc, kết nối quá khứ với hiện đại và hòa quyện cùng kỹ thuật tạo hình phương Tây.

Ấn bản đặc biệt Kim Vân Kiều được Nhã Nam phát hành giới hạn 999 bản, in ấn công phu. Mỗi cuốn đều được đóng triện Nhã Nam, đánh số từ 1 đến 999, dành cho bạn đọc yêu Kiều và trân trọng sách đẹp.

Cùng dịp này, Nhã Nam cũng giới thiệu tiểu thuyết chương hồi Kim Vân Kiều của Thanh Tâm Tài Tử (Thanh Tâm Tài Nhân) do dịch giả Tô Nam Nguyễn Đình Diệm chuyển ngữ, phát hành dưới dạng bìa cứng kèm bìa áo. Sau ấn phẩm Truyện Thúy Kiều của Bùi Kỷ và Trần Trọng Kim, đây tiếp tục là một nỗ lực nối dài mạch quan tâm bền bỉ của Nhã Nam đối với các tác phẩm kinh điển của văn học Việt Nam - những nền tảng quan trọng của văn hóa và chữ quốc ngữ, đồng thời không ngừng gợi mở những cách đọc mới cho độc giả hôm nay.