Hơn 80% người dân nuôi tôm theo phương pháp cũ giảm chất lượng tôm và ảnh hưởng môi trường
Theo thống kê Tổng cục Hải sản, Việt Nam có 747 ngàn ha diện tích nuôi tôm, trong đó tôm sú chiếm 626 ha, tôm thẻ chân trắng 121 nghìn ha. Sản lượng tôm năm 2021 đạt 970 ngàn tấn, trong đó tôm thẻ chiếm 655 nghìn tấn, còn lại loại khác. Diện tích tôm sú lớn hơn gần 6 lần tôm thẻ, nhưng sản lượng tôm thẻ lại cao hơn do thời gian nuôi ngắn hơn. Tôm sú nuôi 7 đến 8 tháng nhưng tôm thẻ chân trắng chỉ 90 đến 120 ngày.
• Cà phê công nghệ số 6: giải pháp nhà thông minh và giải pháp chuyển đổi số cho đa dạng doanh nghiệp
• Cà phê công nghệ số 4: sản phẩm chăm sóc sức khỏe và vật liệu xây dựng make in Vietnam
Như vậy, hiện nay chúng ta đang có 3 loại tôm chính: tôm thẻ chân trắng, tôm sú, tôm càng xanh, ngoài ra thêm tôm hùm nhưng tôm thẻ chân trắng chiếm vai trò chủ lực. Qua khảo sát thực trạng nuôi tôm hiện nay cho thấy, tôm lúc đầu nuôi tốt nhưng sau 2 đến 3 vụ chết rất nhiều.
Kỹ sư Nguyễn Trọng Bảo – Giám đốc kinh doanh Công ty Huetronics cho biết, một trong các lý do khiến tôm chết là ô nhiễm môi trường, xử lý thải của tôm không tốt. Theo ông Bảo, đáy ao nuôi là nơi hình thành lớp bùn được tích tụ lâu ngày của phần lớn các chất hữu cơ dư thừa từ thức ăn, phân (ngay sau khi ăn 6 phút tôm có thể thải ngay chất thải) và các rác thải khác, hệ thống nước lẫn lộn đầu vào và đầu ra,… Từ đó tạo nên các khí độc như NH3, NO2, H2, H2S, CH4,…. Các vi sinh vật gây bệnh như: khuẩn Vibrio spp, Aeromonas, Ecoli, Pseudomonas, Proteus, Staphylococcus,… Trong khi đó, việc nuôi tôm luôn luôn có mật độ cao gây dồn nén lượng sinh vật vào diện tích sống nhỏ
Ngoài ra, việc sử dụng tràn lan các hóa chất để khử trùng nước như Chlorine, Iodin, thuốc tím, formaline,… có thể dẫn đến những hậu quả làm suy thoái môi trường và gây ra hiện tượng nhờn thuốc của các loại vi khuẩn, vi rút, vi sinh vật gây bệnh. Trước thực trạng đó, tôm nuôi như hiện nay hóa chất và dư lượng kháng sinh vô cùng nhiều.
Việt Nam có tới 80 đến 90 % người dân đang nuôi tôm theo phương pháp này. Tất cả hóa chất, nước thải đều đổ ra môi trường.
Làm sạch môi trường nước nuôi bằng giải pháp không hóa chất, không kháng sinh
Tại Phiên Cà phê công nghệ số 7, ông Nguyễn Trọng Bảo đã giới thiệu giải pháp: Công nghệ siêu âm điện hóa xử lý nước sạch trong sản xuất, đời sống và nuôi trồng thủy sản ứng dụng trực tiếp cho người nuôi tôm trong bối cảnh hiện nay.
Vi bọt khí có vai trò rất quan trọng trong việc xử lý ô nhiễm môi trường nuôi trồng thủy sản, nhóm nghiên cứu của Công ty Huetronics đã đưa ra giải pháp diệt khuẩn môi trường nước nuôi tôm bằng phương pháp công nghệ điện hóa – siêu âm kết hợp giúp chuyển hóa mật độ bọt khí của dung dịch anolyte thành vi bọt khí (nanobubbles) có hiệu suất diệt khuẩn rất nhiều lần, phân hủy các chất hữu cơ và các khí độc.
Dung dịch anolyte được điều chế bằng phương pháp điện hóa có nhiều ưu việt trong khử trùng môi trường nước và lâu nay đã được nghiên cứu sử dụng nhiều trong nông nghiệp, y tế tại Việt Nam cũng như thế giới. Tuy nhiên, hạn chế của phương pháp này là hiệu suất diệt khuẩn vẫn chưa tối ưu, tính ứng dụng rộng rãi trong nuôi trồng thủy sản vẫn còn một số hạn chế.
Máy phát siêu âm, máy phát điện hóa hoạt động trên nguyên lý điện hóa siêu âm. Nước vào bồn ở đó sóng siêu âm sẽ làm xé nát tạo sóng sung kích bọt khí. Điện hóa tạo ra các Holc, Cl-…. xé nhỏ những thành phần, làm oxi hóa khử kết quả diệt khuẩn, tách hữu cơ hòa tan thay vì dùng hóa chất. Nước qua máy sẽ thấy ngay hữu cơ nổi lên còn kim loại nặng chìm xuống, loại bỏ hữu cơ hòa tan, kim loại hòa tan.
Ngoài ra, mô hình xử lý cho nước bằng siêu âm điện hóa khác biệt so mô hình cũ, đưa xử lý nước vào khu tập trung và cấp nước vào ao làm tăng lên tới 50 % diện tích ao nuôi so mô hình cũ cần 4 đến 5 ao để xử lý nước.
Kỹ sư Nguyễn Trọng Bảo cũng cho biết phương pháp siêu âm điện hóa giúp xử lý hết những hạn chế của phương pháp nuôi tôm nêu trên, ao nuôi chỉ cần sau 6 đến 10 tiếng là đã có thể hoạt động trở lại thay vì phương pháp truyền thống thường mất vài ngày đến cả tuần.
Giải pháp mà Huetronics cung cấp hiện nay có công suất 60-100 m3/h và có thể thiết kế theo từng trang trại; năng lượng tiêu thụ thấp; lắp đặt đơn giản, vận hành dễ; an toàn bền vững. Giải pháp không chỉ tăng chất lượng tôm nuôi mà chi phí xử lý môi trường nước giảm rất lớn, chỉ tiêu tốn khoảng 700 đồng/m3 so với 2.000 đồng/m3 khi sử dụng các hóa chất để xử lý.
Giải pháp Công nghệ siêu âm điện hóa cho nuôi trồng thủy sản của Công ty Cổ phần Huetronics đã nhận được giải thưởng Vifotec của Bộ Khoa học và Công Nghệ năm 2016, có tính ứng dụng thực tế cao mang lại giá trị cho người nông dân và tạo ra giá trị xã hội và an toàn thân thiện môi trường.
Song ông Bảo cũng chia sẻ, việc nuôi trồng thủy sản bền vững cần đảm bảo 2 yếu tố đó là: sử dụng khoa học công nghệ vào nuôi trồng và đảm bảo không ô nhiễm môi trường. Phương pháp công nghệ điện hóa – siêu âm kết hợp là nghiên cứu đã mở ra một hướng mới trong việc khử trùng, cải thiện môi trường nước nuôi trồng thủy sản. Tuy nhiên, một số khó khăn hiện nay như: người nông dân tâm lý bảo thủ hay dựa trên kinh nghiệm bản thân, vì vậy việc thuyết phục bỏ cái đang làm chuyển giao sang giải pháp mới là không hề dễ dàng.
Theo ông Nguyễn Trọng Bảo, việc định hướng cho nuôi tôm bằng phương pháp siêu âm điện hóa có 3 nhóm giải pháp: nhóm 1 thiết bị xử lý nước, nhóm 2 xử lý sinh học, nhóm 3 dùng thảo dược thay thế kháng sinh.
Đỗ Phương – Bảo Hà
