Định danh và bảo vệ tài sản vô hình - Nền tảng phát triển kinh tế sáng tạo Việt Nam

Quang cảnh hội thảo. Ảnh: Đạm Lê Quang.

Vai trò của định danh và bảo vệ tài sản vô hình trong nền kinh tế sáng tạo, khung pháp lý hiện hành và các chuẩn mực quốc tế đã được các chuyên gia, diễn giả chia sẻ, nhấn mạnh tại Hội thảo Quốc gia thường niên lần II về Bản quyền & Quyền Sao chép với chủ đề “Định danh và Bảo vệ Tài sản Vô hình - Nền tảng phát triển kinh tế sáng tạo Việt Nam” do Hội Khoa học Kinh tế & Quản lý TP. Hồ Chí Minh (HASEM) phối hợp cùng các đơn vị liên quan tổ chức ngày 10/12/2025 tại TP. Hồ Chí Minh.

Các Nghị quyết 57-NQ/TW, 59-NQ/TW, 68-NQ/TW đều đặt ra yêu cầu xây dựng thể chế mới cho kinh tế sáng tạo và quản trị tài sản trí tuệ. Do đó, chỉ khi tài sản vô hình được định danh và bảo vệ đúng mức, Việt Nam mới thực sự chuyển mình thành công sang nền kinh tế sáng tạo.

Ông Trần Giang Khuê - Trưởng Văn phòng miền Nam Cục Sở hữu Trí tuệ (Bộ Khoa học & Công nghệ) chia sẻ: “Việt Nam cần một hệ sinh thái bản quyền bền vững, nơi Nhà nước, doanh nghiệp và các tổ chức đại diện quyền cùng phối hợp để tạo ra chuẩn mực quản trị dữ liệu và tài sản trí tuệ”.

TS. Trương Thị Minh Sâm - Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế & Quản lý TP. Hồ Chí Minh phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Đạm Lê Quang.

Phần lớn tài sản vô hình tại Việt Nam chưa được định danh đúng chuẩn, chưa có cơ sở pháp lý rõ ràng để bảo vệ và khai thác, chưa có chuẩn quốc gia về quản trị tài sản vô hình, cơ chế cấp phép trong giáo dục và doanh nghiệp còn rời rạc, quyền sao chép và quyền tác giả vẫn còn khoảng cách lớn giữa luật và thực thi.

TS. Trương Thị Minh Sâm - Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế & Quản lý TP. Hồ Chí Minh cho biết: “Tài sản vô hình đang ngày càng quyết định năng lực cạnh tranh của mỗi doanh nghiệp và của cả quốc gia. Việc định danh và bảo vệ nguồn tài sản này tại Việt Nam vẫn còn nhiều khoảng trống pháp lý, thiếu các chuẩn mực chung về quản trị. Do đó, Hội thảo là dịp để chúng ta nhìn nhận thẳng thắn và tìm ra giải pháp biến tri thức thành sức mạnh kinh tế bền vững”.

Nhiều ý kiến tại Hội thảo cũng chỉ ra: “Dù các nghị quyết chiến lược đều nhấn mạnh vai trò của kinh tế tri thức, nhưng trên thực tế vẫn còn khoảng cách đáng kể giữa quy định pháp luật và việc thực thi quyền sao chép, quyền tác giả”.

Bên cạnh đó, hội thảo cũng dành thời lượng thảo luận về các thách thức mới trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn, đặc biệt là vấn đề an ninh thông tin, nhận diện rủi ro và vai trò của quản trị dữ liệu trong khu vực công lẫn tư. Các giải pháp bảo vệ tài sản vô hình trong môi trường số được chia sẻ dưới nhiều góc độ.

Hội thảo Quốc gia Thường niên lần II về Bản quyền & Quyền Sao chép đã khẳng định vai trò trung tâm của tài sản vô hình trong nền kinh tế sáng tạo. Những phát biểu, chia sẻ của các diễn giả cho thấy sự đồng thuận về nhu cầu cấp thiết phải định danh, bảo vệ và khai thác tài sản trí tuệ một cách khoa học và minh bạch. Đây không chỉ là vấn đề pháp lý mà còn là chiến lược phát triển quốc gia trong kỷ nguyên số.

Ông Trần Giang Khuê - Trưởng Văn phòng miền Nam, Cục Sở hữu Trí tuệ (Bộ Khoa học & Công nghệ) chia sẻ thông tin tại Hội thảo. Ảnh: Đạm Lê Quang.

Đồng thời, Hội thảo cũng tạo nền tảng tham khảo cho việc hình thành định chế về định giá và thế chấp tài sản trí tuệ trong tương lai, đồng thời đề xuất các mô hình triển khai khả thi dựa trên thực tiễn Việt Nam và thông lệ quốc tế, qua đó tạo nền tảng quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế sáng tạo Việt Nam trong giai đoạn tới.

Tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV chiều ngày 10/12/2025 đã biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, với 432/438 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành.

Dự thảo Luật trình Quốc hội thông qua tại kỳ họp này đã tiếp thu đầy đủ ý kiến của các cơ quan hữu quan, các thành viên Chính phủ, đại biểu Quốc hội và kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ thể hiện định hướng chính sách rõ ràng: Đưa tài sản trí tuệ trở thành nguồn lực quan trọng của nền kinh tế; hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo; bảo vệ tác giả, chủ sở hữu trong môi trường số; đồng thời bảo đảm thực hiện đầy đủ các cam kết quốc tế và cập nhật kịp thời xu thế mới của thế giới.

Với việc đặt trọng tâm vào thương mại hóa tài sản trí tuệ, đơn giản hóa thủ tục và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ được kỳ vọng là nền tảng pháp lý quan trọng, góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn phát triển mới.