Dòng chảy xanh từ những quốc gia biết tiết kiệm năng lượng

Công nghiệp - Năng lượng
21/07/2025 11:11
Từ Nhật Bản, Singapore đến Trung Quốc và Thái Lan, nhiều quốc gia đã kiến tạo nên một hành vi xã hội mới: sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả. Hành vi ấy không chỉ được nhấn mạnh bằng khẩu hiệu mà bằng chính cách sống, cách làm chính sách và cách thức giáo dục. Việt Nam có thể học hỏi được điều gì từ họ?
aa
[E-Magazine] ISO 50001: Chuẩn mực toàn cầu cho quản lý năng lượng thông minh Tiết kiệm năng lượng là “nền móng” cho Net Zero 2050 Giữ lửa truyền thông cho một tương lai xanh

Ghi nhận những mô hình hiệu quả ở châu Á

Trong dòng chuyển động lớn của thế giới hướng tới phát triển bền vững, có một giá trị tưởng chừng nhỏ bé nhưng lại có sức mạnh chuyển hóa vô cùng sâu rộng, đó là hành vi tiết kiệm năng lượng. Không chỉ đơn thuần là cắt giảm chi phí, tiết kiệm năng lượng chính là gốc rễ của sự chuyển đổi xanh, là thước đo ý thức công dân trong một xã hội hiện đại.

Nhiều quốc gia châu Á đã chứng minh điều đó bằng chính những mô hình đầy sáng tạo và hiệu quả, nơi chính sách, giáo dục, truyền thông và công nghệ cùng hòa vào nhau để khơi dậy một dòng chảy xã hội biết quý trọng từng đơn vị điện năng.

Trung Quốc là một trong những quốc gia điển hình cho cách tiếp cận toàn diện và hệ thống. Ngay từ cuối thập niên 1990, nước này đã xác lập hành lang pháp lý vững chắc thông qua Luật Tiết kiệm năng lượng và hàng loạt chương trình hành động quy mô quốc gia. Những chiến dịch như “Top 10.000 doanh nghiệp tiết kiệm năng lượng” không chỉ mang tính bắt buộc mà còn là chỉ tiêu thi đua gắn với trách nhiệm chính trị - xã hội của doanh nghiệp.

Song song với đó, Trung Quốc cũng đầu tư mạnh vào truyền thông đại chúng. Các nền tảng như CCTV, WeChat, Douyin trở thành kênh phổ biến thông tin một cách khéo léo và hiện đại, từ các video ngắn hướng dẫn hành vi tiết kiệm đến những chiến dịch gắn với hình ảnh người nổi tiếng, doanh nhân, học sinh. Đặc biệt, việc công khai minh bạch những doanh nghiệp làm tốt và làm chưa tốt đã tạo ra một áp lực xã hội tích cực, thúc đẩy thay đổi thực chất từ bên trong.

Một buổi tuyên truyền về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả tại Trung Quốc.
Một buổi tuyên truyền về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả tại Trung Quốc. Nguồn internet

Nếu Trung Quốc sử dụng cơ chế cưỡng chế và thi đua chính sách, thì Nhật Bản lại đi một con đường khác, lặng lẽ hơn nhưng thấm sâu hơn. Nơi đây, tiết kiệm năng lượng không đến từ các khẩu hiệu hô hào, mà bắt nguồn từ một nền tảng văn hóa hàng thế kỷ: triết lý Mottainai - “tiếc nuối khi lãng phí”. Cảm thức ấy ăn vào tiềm thức người dân Nhật từ những điều nhỏ nhất, từ việc tắt điện khi ra khỏi phòng, mặc ấm để giảm dùng điều hòa, đến việc sử dụng vật dụng nhiều lần. Các chiến dịch nổi tiếng như Cool Biz hay Warm Biz được phát động từ chính phủ nhưng lan tỏa bằng sự hưởng ứng tự nhiên trong từng văn phòng, trường học, hộ gia đình. Đặc biệt, giáo dục năng lượng được lồng ghép khéo léo vào chương trình học, vào truyện tranh, phim hoạt hình, trò chơi,… chứ không áp đặt mà truyền cảm. Hành vi tiết kiệm ở Nhật không phải là nghĩa vụ, mà là biểu hiện của văn minh và trách nhiệm cộng đồng.

Tuyên truyền mặc trang phục mát mẻ - Một hình thức tiết kiệm năng lượng cho điều hòa không khí tại Nhật Bản.
Tuyên truyền mặc trang phục mát mẻ - Một hình thức tiết kiệm năng lượng cho điều hòa không khí tại Nhật Bản. Nguồn internet

Ở một thái cực khác, Singapore chọn lựa một hướng đi công nghệ hóa và dữ liệu hóa hành vi tiêu dùng năng lượng. Với một quốc gia nhỏ, giàu tài nguyên trí tuệ nhưng hạn chế về tài nguyên thiên nhiên, Singapore hiểu rằng việc sử dụng năng lượng hiệu quả phải được quản lý đến từng kilowatt giờ. Các ứng dụng điện tử được thiết kế để người dân dễ dàng theo dõi mức tiêu thụ điện, nhận cảnh báo khi vượt ngưỡng trung bình khu vực, thậm chí được đề xuất những thói quen phù hợp với điều kiện sinh hoạt của từng hộ gia đình. Những chiến dịch cộng đồng như “Power Saving Challenge” vừa vui, vừa hữu ích, vừa có phần thưởng vừa có sự công khai kết quả, tạo nên một tinh thần thi đua thân thiện nhưng không kém phần hiệu quả. Hạ tầng đo đếm thông minh được kết nối với trí tuệ nhân tạo, giúp chính phủ và người dân cùng nhìn thấy “bức tranh năng lượng” theo thời gian thực - từ đó hành động cụ thể, kịp thời và chính xác hơn.

Biểu đồ Tương lai Không phát thải của Singapore.
Biểu đồ Tương lai Không phát thải của Singapore. Nguồn internet

Không quá công nghệ cao cũng không trầm lắng như Nhật, Thái Lan tạo dấu ấn riêng trong việc phổ biến thói quen tiết kiệm năng lượng bằng chính đời sống văn hóa đại chúng. Những chương trình truyền hình, video TikTok, phim ca nhạc với chủ đề sống xanh được dàn dựng công phu, có yếu tố giải trí nhưng đồng thời truyền đi thông điệp rõ ràng, dễ nhớ, dễ áp dụng. Các nghệ sĩ, người nổi tiếng trở thành đại sứ năng lượng, họ truyền cảm hứng qua phong cách sống, thói quen hằng ngày. Song song, chính phủ Thái Lan tổ chức các cuộc thi và lễ vinh danh như “Energy Awards” để biểu dương các doanh nghiệp, cộng đồng, hộ gia đình có sáng kiến và hiệu quả vượt trội. Từ giải trí đến thi đua, Thái Lan đã khiến tiết kiệm năng lượng trở thành một phần của phong cách sống hiện đại.

Thái Lan trao _Energy Awards_ để biểu dương các doanh nghiệp, cộng đồng, hộ gia đình có sáng kiến tiết kiện điện hiệu quả vượt trội.
Thái Lan trao _Energy Awards_ để biểu dương các doanh nghiệp, cộng đồng, hộ gia đình có sáng kiến tiết kiện điện hiệu quả vượt trội. Nguồn internet

Gợi mở từ bài học khu vực

Từ những mô hình ấy, có thể thấy tiết kiệm năng lượng không còn là việc riêng của ngành điện lực hay chỉ giới hạn trong các nhà máy, khu công nghiệp. Đó là một quá trình thay đổi hành vi xã hội trên quy mô toàn dân, đòi hỏi sự dẫn dắt chiến lược từ nhà nước, sự sáng tạo trong truyền thông và sự thẩm thấu trong từng lớp giáo dục, văn hóa, công nghệ. Với Việt Nam, đây chính là lúc để tái định hình lại cách tiếp cận với vấn đề này, để không chỉ truyền đi khẩu hiệu mà tạo được cảm xúc, cảm hứng và cam kết hành động từ phía cộng đồng.

Thực tế, Việt Nam đã có những bước đi quan trọng, từ việc ban hành Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, tổ chức Tuần lễ tiết kiệm năng lượng, đến các hoạt động truyền thông trên truyền hình và báo chí. Tuy nhiên, điều cần làm chính là một chiến dịch có sức lan tỏa toàn diện, có chỉ tiêu giám sát và có sự cộng hưởng từ xã hội dân sự, truyền thông đại chúng và công nghệ số. Việt Nam cần một "Tháng hành động vì năng lượng tiết kiệm", gắn với thi đua các cấp, có công khai minh bạch, có nêu gương điển hình và có xử lý những trường hợp chưa tuân thủ.

Các tác phẩm tranh vẽ dự thi cuộc thi Học sinh với kiến thức sử dụng điện An toàn - Tiết kiệm - Hiệu quả' được chọn lọc và trưng bày tại Công viên APEC Đà Nẵng.
Các tác phẩm tranh vẽ dự thi cuộc thi Học sinh với kiến thức sử dụng điện An toàn - Tiết kiệm - Hiệu quả' được chọn lọc và trưng bày tại Công viên APEC Đà Nẵng. Ảnh TN

Giáo dục cũng cần được cải thiện, không chỉ đưa kiến thức năng lượng vào sách giáo khoa, mà cần xây dựng các chương trình ngoại khóa, sân chơi học đường với nội dung hấp dẫn, dễ cảm, dễ nhớ. Học sinh có thể thi sáng kiến tiết kiệm điện cho gia đình, đóng tiểu phẩm hài về hành vi sử dụng điện thông minh, hay thiết kế video tuyên truyền do chính các em thực hiện. Một thế hệ lớn lên cùng với nhận thức tiết kiệm năng lượng chính là nguồn tài sản bền vững nhất cho đất nước trong hành trình chuyển đổi xanh.

Về mặt công nghệ, Việt Nam hoàn toàn có khả năng triển khai các ứng dụng theo dõi tiêu thụ điện ở cấp hộ gia đình. Đây không chỉ là công cụ minh bạch hóa mà còn là nền tảng để khuyến khích thi đua xanh giữa các tổ dân phố, khu chung cư, trường học. Mỗi hộ gia đình có thể nhận được một báo cáo điện năng định kỳ kèm theo lời gợi ý cụ thể, dễ hiểu và gợi cảm hứng hành động. Và khi công nghệ gắn liền với thi đua, hành vi tốt sẽ không còn mang tính đơn lẻ, mà có sức cộng hưởng.

Nghệ An tuyên truyền sử dụng năng lượng tiết kiệm cho giáo viên và học sinh Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Châu Cam.
Nghệ An tuyên truyền sử dụng năng lượng tiết kiệm cho giáo viên và học sinh Trường Phổ thông dân tộc bán trú THCS Châu Cam. Ảnh TH - Báo Nghệ An

Cuối cùng, để tiết kiệm năng lượng trở thành một phong trào sống động, Việt Nam cần đưa truyền thông đại chúng vào cuộc một cách mạnh mẽ hơn nữa. Hãy để các nghệ sĩ, nhà sáng tạo nội dung, nhà làm phim, nhà báo - những người đang tác động đến cảm xúc của hàng triệu người - trở thành những người đồng hành trong chiến dịch lan tỏa hành vi xanh. Khi truyền thông không chỉ nói “tiết kiệm là tốt” mà kể những câu chuyện thực, hành động thật, con người thật, thì khi ấy, tiết kiệm năng lượng không còn là lựa chọn, mà trở thành một phần bản sắc của xã hội hiện đại.

Từ những bài học quốc tế đến điều kiện nội tại, Việt Nam có cơ hội để kiến tạo một mô hình hành vi tiết kiệm năng lượng riêng biệt, bền vững, và mang dấu ấn văn hóa của chính mình. Đó là mô hình kết hợp giữa văn hóa - số hóa - đại chúng hóa. Và trên hết, đó là mô hình đặt niềm tin vào sự thay đổi của mỗi người dân, bắt đầu từ những điều nhỏ bé nhất.

Ngân Hà

tan-hoang-minh
Tin bài khác
HYPEMAX ra mắt xe máy điện dùng kiến trúc 400V và pin bán rắn chuẩn ô tô

HYPEMAX ra mắt xe máy điện dùng kiến trúc 400V và pin bán rắn chuẩn ô tô

HYPEMAX vừa trình làng thế hệ xe máy điện ứng dụng nền tảng 400V và pin bán rắn chuẩn ô tô, cho khả năng nạp nhanh 20 phút đi được 320 km.
ABB Robotics ra mắt giải pháp AI vật lý cho logistics ngành thời trang

ABB Robotics ra mắt giải pháp AI vật lý cho logistics ngành thời trang

ABB Robotics vừa giới thiệu giải pháp AI vật lý (Physical AI) cấp công nghiệp đầu tiên của hãng dựa trên công nghệ thị giác, tích hợp AI Robot Trainer vào hệ thống Fashion Inductor.
Tử vi vòng quay công nghệ ngày 19/11/2026: Tuổi Thìn vận trình khởi sắc, tuổi Mùi cần thận trọng

Tử vi vòng quay công nghệ ngày 19/11/2026: Tuổi Thìn vận trình khởi sắc, tuổi Mùi cần thận trọng

Những bí ẩn của khoa học đời sống luôn mang đến nhiều điều thú vị và là chủ đề thu hút sự quan tâm của đông đảo độc giả. Tử vi vòng quay công nghệ ngày 19/11/2026 sẽ cùng khám phá vận trình của 12 con giáp trên các phương diện công danh, tiền bạc, tình duyên và sức khỏe, qua đó mang đến những góc nhìn tham khảo về cơ hội cũng như thử thách trong ngày mới.
Giải thưởng Sáng kiến Chuyển đổi kép 2026: đi từ nhận thức chung đến xây dựng kế hoạch hành động

Giải thưởng Sáng kiến Chuyển đổi kép 2026: đi từ nhận thức chung đến xây dựng kế hoạch hành động

chiều 17/11, Vòng chung kết Giải thưởng Sáng kiến Chuyển đổi kép Việt Nam 2026 (Twin Transition Challenge 2026) diễn ra với sự tham gia của 6 doanh nghiệp xuất sắc được lựa chọn qua các vòng đánh giá. Các doanh nghiệp hoạt động trong ba lĩnh vực: chế biến nông sản, chế biến gỗ và giấy, dệt may và da giày.
Phương Linh Group đầu tư dây chuyền tự động hóa thông minh để đồng bộ hóa nhà máy gia công tấm

Phương Linh Group đầu tư dây chuyền tự động hóa thông minh để đồng bộ hóa nhà máy gia công tấm

Phương Linh Group vừa chính thức lựa chọn dây chuyền tự động hóa thông minh (Yawei) của Weldcom nhằm đồng bộ hóa, nâng cao chất lượng, sản lượng cho một trong ba nhà máy của doanh nghiệp này.
Tối ưu hóa quy trình sản xuất clo-kiềm: vai trò then chốt của công nghệ phân tích và giám sát thông minh

Tối ưu hóa quy trình sản xuất clo-kiềm: vai trò then chốt của công nghệ phân tích và giám sát thông minh

Ngành công nghiệp clo-kiềm giữ vai trò nền tảng trong chuỗi cung ứng hóa chất toàn cầu, cung cấp ba sản phẩm thiết yếu gồm clo (Cl₂), xút ăn da (NaOH) và hydro (H₂).
Tôn vinh tài năng trẻ, thúc đẩy khát vọng làm chủ công nghệ

Tôn vinh tài năng trẻ, thúc đẩy khát vọng làm chủ công nghệ

Chiều 17/11, tại Trường Đại học VinUni, Trung ương Đoàn phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Lễ trao Giải thưởng Khoa học công nghệ Quả cầu vàng và Giải thưởng Nữ sinh khoa học công nghệ Việt Nam năm 2026. Sự kiện nhằm tôn vinh những tài năng trẻ có thành tích nổi bật trong nghiên cứu, sáng tạo, đồng thời khơi dậy khát vọng làm chủ khoa học, công nghệ, đóng góp vào sự phát triển của đất nước.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần lộ trình chuyển đổi kép từ dữ liệu

Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần lộ trình chuyển đổi kép từ dữ liệu

Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang trở thành yêu cầu ngày càng rõ nét đối với doanh nghiệp khi tham gia chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn thiếu dữ liệu, nhân lực và nguồn lực để triển khai.
MB dự kiến thu về 3.018 tỷ đồng từ phát hành cổ phiếu

MB dự kiến thu về 3.018 tỷ đồng từ phát hành cổ phiếu

Ngân hàng MB dự kiến phát hành riêng lẻ 200 triệu cổ phiếu MBB với giá 15.090 đồng/cổ phiếu cho 6 nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, thu về 3.018 tỷ đồng. Đồng thời, lên kế hoạch mua lại trái phiếu trước hạn.
Hiện đại hóa hệ thống DCS: Sáu giai đoạn giúp nâng cấp công nghệ, tối ưu vận hành

Hiện đại hóa hệ thống DCS: Sáu giai đoạn giúp nâng cấp công nghệ, tối ưu vận hành

Thay thế hệ thống điều khiển phân tán (DCS) cũ bằng nền tảng mới không đơn thuần là chuyển đổi phần cứng và sao chép cấu hình hiện hữu. Một quy trình hiện đại hóa bài bản cần đánh giá lại toàn bộ logic điều khiển, cảnh báo, dữ liệu và các chức năng vận hành đã tích lũy qua nhiều thập kỷ. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro, giảm chi phí phát sinh và xây dựng nền tảng điều khiển phù hợp hơn với yêu cầu sản xuất hiện đại.
master