TP. Hồ Chí Minh trước bài toán tăng trưởng hai con số: không thể đi bằng "động cơ cũ"

Ngày 8/5/2026, TP.HCM tổ chức họp giao ban triển khai Chỉ thị của Ban Thường vụ Thành ủy về thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đạt mục tiêu hai con số giai đoạn 2026-2030. Vấn đề lúc này không còn là “có tăng trưởng hay không” mà là: tăng trưởng bằng cách nào để đủ nhanh, đủ bền vững và đủ khác biệt trong cạnh tranh khu vực.

Từ đầu tàu kinh tế đến áp lực phải bứt phá

Trong nhiều năm qua, TP.HCM luôn giữ vai trò đầu tàu kinh tế cả nước, đóng góp lớn vào GDP, ngân sách và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng truyền thống đang dần chạm trần:

• Tốc độ tăng trưởng chưa đạt kỳ vọng
• Năng suất lao động cải thiện chậm
• Hạ tầng và không gian phát triển còn nhiều hạn chế
• Năng lực cạnh tranh quốc tế chưa tương xứng tiềm năng

Những dấu hiệu này cho thấy một thực tế rõ ràng: TP.HCM không thể đạt tăng trưởng hai con số nếu tiếp tục dựa vào “động cơ cũ”. Trong bối cảnh đó, yêu cầu tăng trưởng hai con số không còn là mục tiêu đơn thuần về kinh tế, mà là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, gắn với định hướng phát triển dài hạn của Thành phố.

TP.HCM đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mô hình tăng trưởng để duy trì vai trò đầu tàu kinh tế

Sáu nhóm giải pháp nhưng chỉ cần một “trục xuyên suốt”

Theo Chỉ thị của Ban Thường vụ Thành ủy, TP.HCM đặt ra những chỉ tiêu rất cao: tăng trưởng GRDP trên 10%/năm, quy mô GRDP khoảng 200 tỷ USD vào năm 2030, GRDP bình quân đầu người trên 14.000 USD, kinh tế số chiếm 30-40% GRDP và chi cho R&D đạt 2-3% GRDP.

Đây không chỉ là những con số tham vọng mà là áp lực buộc Thành phố phải thay đổi căn bản mô hình tăng trưởng: từ phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu, từ khai thác nguồn lực sang tạo ra giá trị mới, từ tăng trưởng dựa vào quy mô sang tăng trưởng dựa vào năng suất.

Chỉ thị đã xác định rõ 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, từ nâng cao trách nhiệm người đứng đầu, cải cách hành chính, tháo gỡ thể chế đến phát triển hạ tầng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Chuyển đổi số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo đang trở thành nền tảng quan trọng cho quản trị đô thị hiện đại

Tuy nhiên, nhìn ở góc độ hệ thống, có thể thấy một điểm chung xuyên suốt tất cả các nhóm giải pháp này: Khoa học - công nghệ, tự động hóa và chuyển đổi số. Đây không còn là yếu tố hỗ trợ mà chính là điều kiện tiên quyết để đạt tăng trưởng hai con số.

Tự động hóa và chuyển đổi số: từ công cụ thành “động cơ tăng trưởng”

Tự động hóa không còn là câu chuyện riêng của nhà máy, mà đang trở thành hạ tầng nền của toàn bộ nền kinh tế. Ở cấp doanh nghiệp, việc ứng dụng robot, AI và các dây chuyền sản xuất thông minh giúp nâng cao năng suất, giảm chi phí và tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Tự động hóa giúp nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp

Ở cấp đô thị, các hệ thống logistics thông minh, cảng biển số hóa và giao thông tích hợp giúp tối ưu dòng chảy hàng hóa và con người, giảm ùn tắc và chi phí xã hội.

Ở cấp quản trị, việc xây dựng chính quyền số, dữ liệu lớn và hệ thống theo dõi kinh tế theo thời gian thực giúp Thành phố ra quyết định nhanh hơn, chính xác hơn và hiệu quả hơn.

Tự động hóa, vì thế, không chỉ là công nghệ. Đó là năng lực cạnh tranh cốt lõi của đô thị.

Khơi thông điểm nghẽn: thể chế, hạ tầng và con người

Để các động lực mới phát huy hiệu quả, TP.HCM cần đồng thời tháo gỡ ba “nút thắt” lớn.

Thứ nhất là thể chế: với yêu cầu rút ngắn mạnh thời gian xử lý thủ tục, số hóa toàn bộ quy trình và tạo không gian thử nghiệm cho các mô hình mới như AI, fintech, kinh tế số.

Thứ hai là hạ tầng: bao gồm cả hạ tầng giao thông, logistics và hạ tầng số, bảo đảm cho nền kinh tế vận hành trơn tru và liên thông.

Thứ ba là con người: với nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút chuyên gia quốc tế và gắn đào tạo với nhu cầu thực tiễn của thị trường.

Nếu không giải quyết đồng thời ba yếu tố này, chuyển đổi số sẽ khó tạo ra đột phá thực chất.

Cơ hội “vàng” từ chuyển đổi số năm 2026

Năm 2026 mở ra một giai đoạn quan trọng khi TP.HCM đẩy mạnh triển khai các nền tảng số như hồ sơ sức khỏe điện tử, định danh điện tử và hệ sinh thái số cho doanh nghiệp. Đây không chỉ là các dự án công nghệ đơn lẻ mà là nền tảng dữ liệu chiến lược cho phát triển dài hạn.

Chính những nền tảng này sẽ tạo ra không gian mới cho các doanh nghiệp công nghệ, tự động hóa tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển kinh tế của Thành phố.

Một điểm đáng chú ý trong Chỉ thị là việc gắn trách nhiệm trực tiếp với người đứng đầu, lấy kết quả tăng trưởng làm tiêu chí đánh giá và xử lý nghiêm tình trạng né tránh, đùn đẩy. Điều này cho thấy một sự chuyển dịch quan trọng: “từ khuyến khích sang ràng buộc trách nhiệm, từ cam kết sang hành động cụ thể.” Đây chính là yếu tố quyết định để chính sách đi vào thực tế.

Không còn đường lùi

Tăng trưởng hai con số không phải là một lựa chọn. Đó là điều kiện để TP.HCM giữ vững vai trò đầu tàu trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt. Nếu không tạo được đột phá về thể chế, công nghệ và năng suất, thành phố có nguy cơ chững lại ngay trong thập kỷ này.

Ngược lại, nếu tận dụng tốt tự động hóa, trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số như những “đòn bẩy chiến lược”, TP.HCM hoàn toàn có thể vươn lên trở thành trung tâm kinh tế - tài chính - công nghệ của Đông Nam Á. Khi đó, tăng trưởng hai con số sẽ không còn là mục tiêu ngắn hạn mà trở thành trạng thái phát triển bình thường mới của một siêu đô thị toàn cầu.

Đinh Thanh Hòa